De orde van de dag

Mallorca blijkt dus net even Spaanser dan Duits. Het is geen nieuws, zoals alle emoties van de komende dagen zich keurig aan de voor dit soort volksgeluk voorgeschreven clichés zullen houden. Een overwinningsroes is als een kauwgumbel. Je moet er telkens lucht in blijven blazen, op gevaar af dat hij knapt, anders loopt onvermijdelijk de spanning eruit. Daarom aandacht voor Euskadi, waar minister-president Juan José Ibarretxe een truc heeft bedacht waar ze in Catalunya stikjaloers op zijn. De lehendakari, zoals de hoogste regeringsbaas in Euskadi mag heten, gaat het volk vragen of het zich te zijner tijd in een referendum over zijn zelfbeschikkingsrecht zou willen uitspreken. Een referendum kan alleen met toestemming van het nationale parlement worden uitgeschreven, en dat ziet dit parlement in deze kwestie absoluut niet zitten, maar een enquête naar de belangstelling voor onafhankelijkheid, een meningenpeiling onder de voltallige bevolking, dat moet kunnen, dacht Ibarretxe. Bovendien wil hij de burgers in één moeite door vragen om zich tegen het geweld van ETA uit te spreken. Vragen om vrede, wie durft daar op tegen te zijn? Afgelopen week ontving Ibarretxe’s nationale partij regionaal-parlementaire steun voor het idee, met dank overigens aan een enkel lid van de communistische partij van Euskadi, verklaard niet anti-ETA. Pro-ETA zijn is verboden. De draagstem was bedoeld om Ibarretxe en landelijk premier Rodriguez Zapatero, tot voor kort ongemakkelijke bondgenoten in de strijd om een voor Madrid aanvaardbare oplossing, tegen elkaar in het harnas te jagen. Dat lijkt te lukken. De regering is not amused door het plan, dat ze voor een goedkope verkiezingsstunt houdt. In Catalunya ondertussen juichen de linkse republikeinen en verenigd perspectief de Baskische volksraadpleging toe. En plena crisis económica is een constitutioneel opstootje meer dan welkom. Daar kan geen sportieve verbroedering tegen op.

Mallorca

Het was te verwachten, Catalunya is om. Ook hier wordt la selección roja hartstochtelijk gesteund. Om de steven door de wind te helpen benadrukken de media graag de cruciale inbreng van Catalaanse voetballers in het succes, waarbij voor het gemak Andrés Iniesta uit Albacete, spelend voor Barça tenslotte, en de door Barça begeerde canario David Silva, uitkomend voor het surrogaat-catalaanse Valencia, tot deze categorie worden gerekend. En dan heb je nog Dani Güiza van Real Mallorca, club van een ooit tot Catalunya behorend eiland waar niet te vergeten een sterk op Catalaans lijkende taal wordt gesproken. Afijn, over Mallorca gesproken, een finale tussen Duitsland en España vraagt als vanzelf om een feestelijk gerecht van deze bij Duitsers zo geliefde vakantiebestemming. Op het vliegveld van Mallorca, na Barajas bij Madrid het grootste van het land, worden alle aanwijzingen in mallorquin, castellano en Deutsch verstrekt. Op Mallorca verbouwt men amandelen, tomaten en vruchten. Schil en snij een mooie voorraad abrikozen en perziken. Schil ze eventueel niet. Bak twee grof gesneden uien met knofllok en mediterrane kruiden, voeg een flinke handvol grof verbrokkelde geroosterde amandelen toe. Doe er dan de vruchten bij en kort daarop een paar gesneden tomaten. Een teugje wijn geeft vocht. Laat het niet te lang sudderen. Kook naar eigen voorkeur een geinige pasta en maak pan con tomate klaar. Brood in plakken snijden en inwrijven met tomates de fregar, speciale extra sappige tomaten, met zout bestrooien en olie erover gieten. Bij dit alles ijskoude rode wijn. Mocht España winnen (en eigenlijk hebben we al gewonnen, ongeacht de uitslag van vanavond), dan treden we een nieuwe werkelijkheid binnen. En plena crisis económica legt het volk een nooit vertoonde eensgezindheid aan de dag. Ik hoop maar dat het niet te lang duurt. Eensgezindheid is een voedingsbodem voor angst. Verdeelde volken zijn gelukkiger. En dit is dan de laatste plato combinado van deze Eurocopa. Het was niet altijd eenvoudig uit de traditioneel beschikbare ingrediënten een eetbaar maal te tvoeren. De ondergrondse reiziger vertrouwt al jaren op diverse Aziatische keukens voor zijn smaakvervoering. Bovendien eet hij, zoals veel mensen, vaak hetzelfde. We betrekken onze producten van een wereldwijde voedselmarkt, maar voorzover we niet op traditionele kookkunst vertrouwen scheppen we al snel een eigen traditie waarin wat ooit experimenten waren tot het standaardrepertoire zijn gaan behoren. Een mens hecht aan begrijpelijkheid.

Ruilverkaveling

Bij het uitzendbureau voor taaldocenten fungeert de werkverdeler als spin in het web. Wie een klusje zoekt is volledig afhankelijk van zijn gunsten. De werkverdeler heet Vince en spreekt Spaans met een Australisch accent. Hij heeft een kaalgeschoren hoofd met vanaf het achterhoofd een lange neerhangende pluim, bakkebaarden, hier en daar een stuk metaal door zijn huid geslagen en een zilveren ring rond het stompje van zijn rechterduim. Wanneer ik aan het eind van de middag langsga, heeft Vince een kleine porro klaarliggen op zijn bureau om direct bij verlaten van het pand te kunnen opsteken. Vince is broodmager. Gisteren ontdekte ik waarom. Vince gaf een feestje voor docenten en personeel van het uitzendbureau bij hem thuis. Wij gingen erheen na eerst bij een Indiaas restaurant te hebben gegeten. Vince woont niet ver van Plaça Espanya, op de bovenste verdieping van een huis zonder lift. Eerst omhoog naar de planta principal, dan vijf verdiepingen voorbij en ten slotte de attico. 126 treden, vertelde Vince trots. Gemiddeld vier keer per dag loopt hij die trappen op. Het is zijn lichaamsbeweging. Eindelijk gearriveerd was onze beloning een riant terras met uitzicht over de lichtjes van de Eixample en daarachter de donkere schaduw van de heuvel. Een zacht briesje bracht allerlichtste verkoeling mee. Wanneer een vlaagje vat op de plantjes kreeg, dreef de nog wat zure maar al veel belovende geur van marihuana in onze neus. De reiziger dronk wijn en kwebbelde met collega’s. Allemaal kenden we Vince, maar elkaar kenden we niet. Veel van die vreemdelingen hebben al een lange geschiedenis van weg zijn achter zich. Bij eerste gelegenheid hebben ze familie, vrienden en hun jeugd achter zich gelaten en zijn over de wereld gaan zwerven. Het buitenlander zijn zit ze in het bloed, zogezegd. Nergens horen ze erbij. De reiziger voelde zich maar een eenvoudige landverruiler. Hij is hier toevallig terechtgekomen en nu zijn wortels steeds beter greep krijgen op de aarde ziet hij zichzelf niet zo snel weer weggaan. Beter zo, denkt hij.

Facelift

Het partijcongres van de Volkspartij van afgelopen weekend, dat een hete strijd beloofde te worden, heeft een eenvoudige zege voor partijleider Mariano Rajoy opgeleverd. Zijn ruk naar het midden, met een al eerder gepresenteerde nieuwe woordvoerster en nu ook een nieuwe tweede vrouw plus eerherstel voor de door de rechtervleugel door het slijk gehaalde burgemeester van Madrid, is door de leden zonder veel morren aanvaard. Dat is op zijn minst opmerkelijk te noemen. De kroonprins van de voormalige regeringsleider Aznar, die een zwakke oppositie met een kansloze verkiezingsnederlaag bekocht, heeft de oude rechtse garde aan de kant geschoven en kiest voor een gematigde koers waarbij samenwerking met de regerende socialistische partij niet op voorhand wordt uitgesloten. Verstandige politiek, zou je zeggen, maar wat doet Rajoy er dan nog? Die was zelf toch ook van de oude kliek? Een fraaie houdini-act, al met al. Er schuilt uiteraard een adder onder het gras. De volgende verkiezingen laten nog bijna vier jaar op zich wachten, dus is het wat vroeg voor een revolte. Laat Rajoy nog maar even zijn karakterslapte tonen, dan komt de opstand wel wanneer het nodig is. Tekenend is, zoals El País berichtte, dat daags na de verkiezingsnederlaag diverse internetdomeinnamen met het jaartal 2012 erin werden geclaimd. De meeste ervan vertonen weinig activiteit, maar esperanza2012.com is een gestaag groeiende database van laagbijdegrondse aanvallen. Daar moet toch een strategische bedoeling achter steken. Van de Arbeiderspartij ondertussen geen nieuws. Iedere week blijkt de crisis een klein beetje erger dan vorige week voorzien. De groeiverwachting zit al bijna op nul, de werkloosheid ruim boven de 10 procent. Langzaam komt de waarheid dichterbij. Waar het wel gezellig is, dat is op het ereterras bij de wedstrijden van la selección. Gisteren mocht vice-president Fernandez de la Vega zich laten omhelzen en vielen kroonprins en gemalin elkaar bijna onprotocollair in de armen. Aanstaande zondag mogen ZP en de rey elkaar eens stevig op de schouders slaan. Que viva España.

Plancha

De penalty waarmee Seks, zoals de Spaanse verslaggevers Cesc Fabregas hardnekkig blijven noemen, España voorbij Italië schoot, voert de Eurocopakoorts danig op. Voor het eerst in jaren geen penalties verloren, niet op 22 juni verloren, niet van Italië verloren en niet in los cuartos de final naar huis, aanwijzingen te over om de gedachte te voeden dat er deze keer wel eens wat in kon zitten. Dan moet wel voor de tweede maal met het herrezen Rusland worden afgerekend. Vorige keer lukte het met soep, voor vanavond gokt de ondergrondse reiziger op geroosterde groente. Verhit een plancha, giet er olijfolie over en bak in dunne, overlangse plakken gesneden bosui, paprika, aubergine, courgette, groene asperges (die zijn van zichzelf al dun en overlangs) en een handvol gekraakte teentjes knoflook. Niet kruiden, hooguit een beetje zout. Laat alles afkoelen en maak een salade van rucola, bosuien, walnoot, tomaat, olie en basilicum en leg er eventueel een plakje gesmolten geitenkaas met een paar druppels honing op. Bij dit alles een goed glas stevige rode wijn en brood. De groenten happen heerlijk weg. Laat ze als haring door de keel glijden. Drink vantevoren een glas vodka op de goede afloop. Hou voor de verlenging olijven en augurken, de echte, achter de hand. Deze al vaker aangehaalde echte, bittere augurken zijn in iedere Russische speciaalzaak te koop. Russische speciaalzaken vind je tegenwoordig overal.

Derby

In de zomer van 2003, toen de ondergrondse reiziger in de veronderstelling leefde dat zijn toekomst wel eens in Berlijn kon liggen, bezocht hij deze naar Duitse begrippen bruisende metropool in het hart van Europa voor een nadere kennismaking. Al gauw zou alles anders lopen dan afgesproken en kwam de reiziger in Barcelona terecht, maar goed, dat soort onzekerheid vormde in die dagen de kern van zijn bestaan. Met weinig geld en een notitieboekje op zak sjouwde de unverfroren reiziger de snikhete straten af. Alles wat zijn aandacht trok kwam op zeker moment in een of andere vorm in dat boekje terecht. Ook bezocht hij volop musea en cafés, galeries, boekhandels, gekke winkels, kerkhoven, enge stegen, beroemde gebouwen, wat niet al. Zijn favoriete lunch bestond uit een broodje falafel met een plastic beker of blikje bier, voor slechts € 2,50 op vrijwel elke straathoek verkrijgbaar in een ambulante snackbar. Met welgevulde maag toog hij dan verder tot de avond viel en het tijd werd een bioscoopje te pikken, alvorens nog wat te drinken en naar zijn tijdelijk onderkomen in Friedrichshain terug te keren. Het was op een van die avonden dat een alleenstaande moeder warme gevoelens bij onze reiziger wist op te roepen, overigens zonder dat deze ontmoeting de in zijn leven niet ongebruikelijke verstrekkende gevolgen zou hebben. De wedstrijd van vanavond doet als vanzelf de gedachten naar Berlijn teruggaan. Duitsland – Turkije heeft alle kenmerken van een stadsderby. Leg de falafel in een bedje van zuur, kool, wortel en augurken en zo meer. Drink er lekker bier bij en laat je zonder vooringenomenheid verrassen door de ontwikkelingen op het veld.

La verbena

El dia de Sant Joan, naamdag van de ondergrondse reiziger, begon gisteravond met la nit de Sant Joan en met de bijbehorende coca, cava en petards. Coca is zoet broodgebak met geconfijte vruchten en pijnboompitten, cava is champagne die zo niet mag heten en petards zijn rotjes. Ter verhoging van de feestvreugde worden op pleinen en aan het strand van takken, oude meubels en brandhout grote vuren aangelegd, om afscheid te nemen van het oude en met onbezorgd gemoed de zomer te begroeten. Ongeveer zoals in Oost-Nederland de wintergeesten met een paasvuur worden verdreven. Met Sant Joan knalt het vuurwerk beduidend harder dan met oudjaar, wanneer het maar een slappe bedoening is. La verbena, het nachtfeest, of in het Catalaans la revetlla, duurt inderdaad tot het ochtendgloren. In Finland, waar ze Juhannuspäivä ook uitbundig vieren en waar de ochtend al vroeg komt, gaan ze door tot niemand meer kan, ergens mid-juli. Sant Joan, tweede man van het christendom, kreeg dus de zomerse zonnewende toebedeeld, pal tegenover de schijnbaar voor onmogelijk gehouden winterwende, waarvoor het zwaartse geschut in stelling werd gebracht. De heilige maagd komt er maar bekaaid af met 15 augustus, het begin van de oogsttijd. Sant Joan is in Catalunya een veel grootser festijn dan in de rest van het land. Iedereen doet hier een puente, de maandag erbij nemen en vier dagen vrij. Dan nog even vijf weekjes door en het is alweer augustus, de maand dat alles stilligt.