ondertussen in barcelona

Figure those numbers

2009-07-05T17:45:00.001+02:00

Unemployment figures have gone down over June and everybody is singing halelujah. They are supposed to go down because it's summertime and although tourist numbers are expected to be ten percent lower this year, that still leaves enough temporary job offers available. Because in Spain the government did not give all it's money to the banks but invested large part of it itself, it has managed to create close to 400,000 jobs in public services, resulting in a net increase of 30,000 jobs in this sector. That is a return of investment of eight percent on a five billion euros bill, not something that can be continued for very long, but at least the government does what it was elected for, act in the interest of the people and the people at the moment want jobs. All in all unemployment keeps touching twenty percent, but there's something interesting about this figure. In Spain they count the number of people that do not pay social security to estimate how many are excluded from this duty because they are without work or other taxable income. But these are official figures and they don't say anything about how jobless people are managing. It's like one of my students said: if you look around you, it's hard to believe twenty percent are without work. So there must be a lot of black work going on, a significant part of the Spanish economy is organized through networks that bureaucracy has no notion of.

Station to station

2009-06-28T18:27:00.000+02:00

I was travelling underground and I was wondering why people bring these enormous super heavy books to read in public transport, the up to 1,000 pages historic, police or just general bullshit bestsellers that turn the pleasure of swinging a well-forged top manta bought designer bag over your shoulder into a public act of masochism, when it occurred to me that this is probably how the big publishers are preparing us for the €-book. I don't know if you have yet seen someone using a prototype, but compared to the good old light travelling pocket edition the electronic book is big and unbendable and apart from all its undeniable adventages apparently considered to be a step too far into unknown territory for the stubbornly conservative attitude we readers are thought to possess. So there comes the thick paper fat letter hard cover never ending emotional joyride that between trains pulls your arm from your shoulder like a spoiled kid screaming for ice-cream. Once we all are turned into monstruous bible carrying pilgrims doing penitence for who knows what, one magic day to relieve us from our burden the longed and prayed for €-book will arrive. Since the unification of experience has caused us to all read the same novel, all receive the same information, all think the same inadequate thoughts, I wonder when we choose €-books will we all download the same file to continue being influenced in the same way, or will the unknown and unheard of free spirits that spend their lives in vain to be recognized as a writer one day find new opportunities to sell us their strictly personal opinions? Every new invention brings this same old struggle between empire and anarchy. That is why we keep looking for inventions, to enjoy the spectacle, perhaps.

Boring

2009-06-26T14:57:00.001+02:00

Some time ago El Pais wondered why being accused of corruption seems to work out well for right-wing politicians. Despite numerous scandals partido popular scored significantly better than pesówe in this month’s European elections; and what is more, they outclassed their rivals especially in constitutions where the mayor or even the governor is under fire, as is the case with Valencia’s party stronghold Francisco Camps. Apparently the strategy of victimizing the accused paid off well for them. In Spain’s effectually two party system the idea that an investigation into abuse of public money is a left-wing campaign strategy in concertation with the not so independent judicial institutions finds fertile soil. Partido popular is the party that serves to the wishes of the higher classes, but its electoral base are the working ones who are made to believe their natural representatives want to sell out on the grand heritage of a powerful nation state by allowing certain regions too much autonomy. Thus partido popular is the party of Spain’s empty heartland and the urban centres of Madrid and Valencia and of Galicia, homesoil of its leaders, while pesówe does well in Catalunya, Euskadi and the South where a long history of poverty and suppression won’t that easily be forgotten. For the time being and thanks time for that, the nation is run by pesówe, who operate a minority government with strategical support of smaller left-wing parties and Catalunya’s centrist nationalist party CU (as in Prince). Popular leaders have already threatened to ask parliament a vote of confidence, hoping to crash the cabinet and enforce new elections upon us. The upper middle class and those who pretend to belong there, not few of its leaders amongst them, keep telling us they have the answers to the current economical crisis. Sofar they haven’t told us what these answers are and nobody really wants to know. Most likely they surround putting the weight of the crisis on the shoulders of the weak by laying off workers and lowering wages to save their businesses at the cost of Spain’s vulnerable social fabric. Meanwhile the government maintains its policy of modernizing the country’s laws while turning a blind eye on the growing costs of the downturn. Especially industry and construction are hard hit and they drag down everything else with them. You sometimes get the feeling our leaders are hoping a new bonanza will magically occur before it‘s time to call the voters to the booth. But that won’t happen this time, it's game is over. The working classes are preparing themselves to take the hit once again for what the powers have bestowed on them. History is so boring.

Money O.D.

2009-06-25T10:32:00.000+02:00

The bailout and all the less often mentioned quantities that were pumped into the American economy and that according to sources sum up to something like five trillion dollars, have had the effect of an implosion. In stead of using this money to get back to business, as supposedly was the official government strategy, banks and companies have let themselves be overcome with greed. Money! they must have thought, beautiful fantastic all-important money, and so much of it! And so they decided to simply keep their share, perhaps raising the incidental turn-over related management bonus. After all, business is about making money, the more you can show of it the better you are doing. So if some buddy of yours inside the government decides to put taxpayers' money straight onto your account, then all your financial goals are miraculously accomplished and there really is no incentive for doing business anymore. Hell, you might loose the stuff again, given the state of the economy. Quietly sitting on top of your bailout share really is the best policy, every economist or market analist would agree. What actually happened last winter is that capitalism overdosed on its favourite drug and come summer we haven’t buried the corpse yet. Rather we pretend it's still breathing, with some government officials and other assorted magicians claiming they see improvements in the patient's condition. This is so ridiculous we'd better burst into laughter and look at the bright side: capitalism is dead and although the near future is looking bleak and dangerous, this is really the best thing that could have happened to us. Stay cool and stay put and keep your money in your pocket.

Disposable

2009-06-24T16:26:00.001+02:00

The Chinese are coming to Barcelona. One by one they are taking over the shops. When I arrived here four years ago they already occupied the small todo a cien shops where everything used to cost one hundred pesetas, turned into miniature department stores for the wonderous plastic junk their country is producing. They have everything there, but the idea of having everything always scares me. Then they conquered the shoeshops to offer us the possibility of buying their amazingly unfashionable footwear and their more successful suitcases. Next came the bars, ever more of which are run by Chinese families. Enter a daytime bar and you probably will find a very Chinese looking young man struggling behind a coffee machine. Latest target are the fruit shops. Wherever a grocer’s can’t bear the burden of minimal profit any longer, a Chinese is stepping in to give it a go. Continuing business by lowering the standards of quality and price seems to be the preferred strategy, an old Chinese idea perhaps that appeals to households with growing problems to make ends meet. The Chinese do not seem to have a particular demanding vending style. Don’t expect any can I help yous, what are we looking fors or might I suggest our special offers. Whether you enter or not is up to you, they only act when you actually start buying. Going into a todo chino means browsing the rows in silence, giving yourself the sensation of fulfilling your plight as a consumer by purchasing crap for practically nothing which you know you are going to throw away soon, probably without even having used it. But that is just what shopping is all about, I guess, that you buy.

2009-06-07T16:39:00.000+02:00

Mammon

2008-11-17T23:10:00.000+01:00

Op de sprookjesachtige topontmoeting van afgelopen weekeinde in Washington was ook onze eigen José Luis Rodriguez Zapatero aanwezig. Daaraan was een zware lobby voorafgegaan. Spanje valt net buiten de G8 en hoort evenmin bij de G20. Hoewel er aanleiding is om Spanje een preferente behandeling te geven aangezien het land voor veel Latijns-Amerikaanse landen nog altijd de poort naar het Westen is en de VS sinds jaar en dag een warme belangstelling voor hun achtertuin aan de dag leggen, had gastheer George Bush overduidelijk geen trek om voor Zapatero een plekje aan tafel in te ruimen. Hier te lande werd er lustig op gespeculeerd dat de Spaanse terugtrekking uit Irak vier jaar geleden de voornaamste oorzaak van die onwil was. De pogingen van onze presidente del gobierno om toch aan het banket van Mammon te verschijnen werden ondertussen met medelijden en hoon becommentarieerd. Dat zou ons onder Aznar niet zijn gebeurd, merkte de Volkspartij niet ten onrechte op. Aznar was immers goede maatjes met George Bush. Om samen met W op de foto te mogen stuurde hij maar al te graag zijn leger de woestijn in. Gelukkig was er dan Nicolas Sarkozy om ZP voor gezichtsverlies te behoeden. Met Sarkozy zijn we dikke maatjes. Opeens vangt de Franse politie de ene etarra na de andere (gisteren nog topman Txeroki) en de kandidatuur van Barcelona als zetel voor de door Sarkozy geïnitieerde Unie van de Mediterrannee is door Frankrijk krachtig gesteund. En nu mocht Zapatero dan de momenteel door Frankrijk beheerde EU-zetel aan de borreltafel innemen. Dat de Nederlandse premier JP Balkenende opeens ook aanschoof was na alle inspanning en moeite trouwens een beetje een afknapper. Zo bijzonder waren we blijkbaar ook weer niet. Maar goed, het belangrijkst waren uiteraard niet de poppetjes als wel de schitterende beloften. Daar hebben me deze heren van wie sommigen elkaars bloed wel kunnen drinken niet minder dan unaniem tot een krachtige aanpak besloten die ons arme consumenten van de ondergang gaat redden. Het is te mooi om waar te zijn en dat is het dan ook niet. Wat is afgesproken is dat de rest van de wereld de Amerikaanse economie blijft steunen door via export naar het land van de onstilbare honger waardeloze dollars te blijven kopen. Dat daarmee heel de wereld mee de recessie in wordt gezogen nemen we maar voor lief. Het zal de heren regeringsleiders nauwelijks raken tenslotte. Wij burgers mogen het gelag betalen. Dat is geen nieuws. Wel nieuws is misschien dat niemand tegen was, zelfs Lula niet. Geen enkel volk kan zijn leiders nog vertrouwen. Gefeliciteerd maar weer.

Pragtweik

2008-11-16T12:24:00.000+01:00

Voordat Poble Nou in verval raakte was het een dichtbevolkte arbeiderswijk waar hard gewerkt werd voor het dagelijks brood. Om de paar blokken stond een fabriek met een hoge, roetblazende schoorsteen in het hart van de buurt. Dit was ver weg van de gelijkvormige Eixample waar de nette burgers woonden. Toen de fabrieken groter werden trokken ze naar buiten en namen de woningbouw met zich mee. In l’Hospitalet en Santa Coloma, net over de gemeentegrenzen, verrezen nieuwe wijken waar nieuwe immigranten, uit Andalucía en Extremadura vooral, kwamen wonen. Poble Nou verviel tot armoe. Wie kon verliet de buurt, daarmee het proces versnellend. De openvallende plekken werden als eerste door allerhande negosie van wisselend alooi ingenomen en toen op dat gebied meer mogelijk was door krakers. Op een enkele plek bleef de oude structuur fier overeind en soms vonden de generaties elkaar in gezamenlijke interesse, waardoor spontane stadsvernieuwingsprojecten ontstonden. Dit is klassieke stadsgeschiedenis die je overal in Europa tegenkomt. Toen Barcelona de Olympische Spelen wilde wierp de stad voor het eerst een blik op de sinds zijn ontstaan verguisde wijk. Er werden plannen voor complete herontwikkeling gesmeed. Omdat het lot besloot de stad weer eens een plek onder de zon te geven en omdat de Barcelonezen haarfijn aanvoelden waartoe dat kon leiden, is twintig jaar later de omschakeling naar een yuppenwijk met gemengd profiel op een haar na voltooid. De laatste bouwprojecten staan in de steiger, een positie die ze als het tegenzit nog wel even zullen aannemen. De crisis zou de redding kunnen zijn van Can Ricart, een fabrieksterrein van vier blokken groot dat de gemeente na hevig volksverzet nog altijd niet heeft durven platgooien. Caixafórum nam stelling in het debat door een film te laten zien over de strijd tussen bewoners en gebruikers van het minidorpje aan de ene kant en de planologen met hun grootstedelijke vergezichten aan de andere kant. Zoals altijd wijken beide partijen geen duimbreed en zoals meestal zal geld de doorslag geven. Is dat voorhanden, dan volgt de ingreep. Is het op, dan is redding mogelijk.

Ronda

2008-11-12T09:46:00.001+01:00

Het crisiswijf zat middenin haar eigen crises, dat was waar, ze rolde zolang als haar omgeving kon heugen van de ene in de andere, maar ze had misschien wel daarom een bijzondere gevoeligheid ontwikkeld voor die gezamenlijke maatschappijbrede depressies en paniekaanvallen die crisis of hysterie of, als men de werkelijkheid nog even niet onder ogen wenst te zien, een moeilijke dag voor de beurzen worden genoemd. Ze sprak erover terwijl de ondergrondse reiziger haar cabriolet door de nacht stuurde en zij met groeiende loslippigheid haar glas wijn naar hem hief. Ik voel de vermoeidheid die van ons Spanjaarden bezit heeft genomen, zei Rocío ernstig. We hebben zolang op een bel van geluk geleefd; de bouwbubbel was aan ons optimisme te danken, aan dat eeuwige geloof dat morgen alles beter zal zijn, dat geloof dat ons doet dansen in de straten terwijl de oogst op het veld staat te verrotten. Ze giechelde en liet haar lange nagels over de in hagelnieuwe spijkerstof gestoken dij van de reiziger omhoog gaan. Mooie zinnen maak ik, hè? Heel mooi, knikte de ondergrondse. Ze reden binnendoor over Ronda, over slingerende stikduistere bergwegen, omdat de nachtlucht volgens Rocío nergens zo heerlijk was als hier. De reiziger veronderstelde dat ze de verlatenheid graag aangreep om hem tot een volgende inspanning te verleiden. Wij Spanjaarden, we zijn zo moe, vervolgde Rocío. We hebben zo ons best gedaan om het beter te krijgen, ieder jaar beter dan het vorige en dat al dertig jaar lang, in sommige opzichten al vijftig jaar lang. En al werd het steeds moeilijker omdat er telkens minder mogelijkheden op vooruitgang overbleven, toch gingen we voort op die schitterende weg. Zelfs de Volkspartij hield ons niet tegen. Ons geloof in morgen werd iedere ochtend bewaarheid. Maar nu kunnen we niet meer. We zijn op, de rek is eruit. Alles is duur en ingewikkeld geworden. Nu willen we rust, we willen moe zijn. We willen het niet langer beter hebben, we willen weer arm zijn en worst eten. En hoe weet jij dat? vroeg de ondergrondse reiziger. Dat voel ik, antwoordde Rocío. Ik voel het in mijn hart, in mijn darmen, in mijn ziel. Ik voel het bloed van el pueblo español. En jijzelf, vroeg de reiziger, wil jij ook weer arm zijn? Ben jij ook moe? Rocío schaterde het uit. Haar hand rustte nu vol op zijn kruis, dat inmiddels een gezellige bobbel te zien gaf. Arm zal ik in dit leven wel niet meer worden, lachte ze, en moe, dat kan ik beter aan jou vragen. De reiziger was uiteraard doodop. Op zijn leeftijd zat hij niet op een tweede achtereenvolgende doorwaakte nacht te wachten, maar ja, hij speelde hier in deze auto wel de rol van jeugdige amant en dan hoort geklaag er niet bij. Laten we hier even stoppen, zei Rocío, het is hier zo zalig stil, vind je niet? Ze vonden een parkeerplaatsje achter een rotsblok en terwijl hij op wilskracht alleen Rocío van achteren nam en zij over de kofferbak hangend op volle sterkte de zalige stilte doorbrak, vroeg de ondergrondse reiziger zich af met hoeveel minnaars dit crisiswijf hier al geweest was en hij was benieuwd hoe lang hij nog zou meegaan, deels uit zuivere belangstelling en deels omdat de sportman in hem niet graag een slechte prestatie neerzette.

Pacifist

2008-11-09T12:10:00.000+01:00

Van Osama bin Laden, die volgens Pakistaanse bronnen al een aantal jaren dood is (typ op youtube de trefwoorden frost, bhutto en bin laden in), wordt de laatste tijd weinig meer vernomen. De kans om met een nieuwe baard en een nieuw dreigement aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen deel te nemen heeft hij nadrukkelijk laten lopen. Gelukkig is er dan zoon Omar om de naam Bin Laden in het nieuws te houden. Omar heeft deze week vergeefs asiel aangevraagd in Spanje. Dinsdag kwam hij uit Egypte aanvliegen met zijn al wat oudere Engelse echtgenote, moeder en oma uit eerdere huwelijken. Omar heeft het voorkomen van een Londener met Arabische wortels en zijn vader is aan zijn gezicht af te lezen. Ik schat hem op achter in de twintig. In zijn jonge jaren was Omar nog met papa mee naar de grotten van Afghanistan, maar na 9/11 gaf hij er de brui aan en koos naar eigen zeggen het pad van de vrede. Omar is dikkig met een klein baardje en modieuze rastaharen. Hij zou zo MTV kunnen. Een eerste poging daartoe, via asiel in het land van zijn vrouw, liep dit voorjaar spaak. De Britse overheid vreesde voor “a considerable public upset” en weigerde haar medewerking. Nu is het in España evenmin gelukt. Verder dan de overgangsruimte voor niet-toegelatenen op vliegveld Barajas kwam het echtpaar Bin Laden niet. De legislatief ingestelde Spaanse regering beriep zich op de conventie van Genève om Omar niet serieus te nemen, voor de zekerheid gevolgd door een reeks binnenlandse overwegingen. Vrezend dat hij wel snel in Saoedi-Arabië zou belanden is Omar bin Laden naar Cairo teruggevlogen. Met het oog op de wereldvrede zou hij graag de Westerse ideeën over de Arabische wereld bijstellen, heeft Omar laten weten.

In het gezondheidscentrum

2008-11-07T10:00:00.001+01:00

Dokter Miró vindt dat ik Catalaans moet leren. Al die buitenlanders die netjes Spaans leren spreken en dan denken dat het zo wel mooi genoeg is, ze zijn haar een doorn in het oog. We wonen hier in Catalunya, hoor. Dokter Miró vindt dat ik eruit zie of ik binnenkort doodga. Daar schrok ik even van. Ik ben gewend dat ik degene ben die zegt: dokter, ik geloof dat ik een ongeneeslijke ziekte te pakken heb; en dan zegt de dokter: niets aan de hand, even een pilletje slikken en je voelt je weer kiplekker. Nu is het dus andersom. Ik voel me inderdaad niet kiplekker en florissant zie ik er ook niet uit, maar ja, ik had na een hardnekkige verkoudheid om het af te toppen nog even een ontsteking aan de urinewegen opgelopen (hoe zeg je zoiets), dus dat ik wat dunner en grauwer ben dan normaal lijkt me niet meer dan logisch. Daar denkt dokter Miró anders over. Ze begon allemaal kankervragen te stellen, vragen die naar de onvermijdelijke conclusie kanker leiden, bedoel ik. Maar goed, voorlopig geen paniek, eerst even wat onderzoekjes doen voordat we het doodvonnis vellen. Op haar computerscherm selecteerde dokter Miró de beoogde testjes die vervolgens geheel vanzelf naar mijn patiëntendossier en naar de printer zouden worden getransfereerd. Dat was althans de bedoeling. Waarom gebeurde er niets? Dokter Miró verzonk in gemompel. Twee, drie, tien keer klikken met de muis had geen resultaat. Ik zag dat ze dit eerder had meegemaakt en toen haar hand verkrampte en haar knokkels wit uitsloegen begon ik haar aardig te vinden. Het is niet eenvoudig, hè, probeerde ik. Dokter Miró grijnsde mij in tweestrijd toe. Ze schoof ruw haar stoel naar achteren en opende een deurtje in de wand achter haar. Na ruggespraak met de collega in het belendende kamertje en een hernieuwde poging rolde alsnog het onderzoeksverzoek uit de printer. Of ik daarmee gewapend een afspraak bij het laboratorium aan de overzijde van de gang wilde maken. En pas een beetje op jezelf, voegde ze eraan toe.

Lange weg

2008-11-05T11:37:00.000+01:00

De Afrikanen die in wrakke houten schuitjes naar Spanje hebben weten over te steken leiden hier in meerderheid een gesegregeerd bestaan. Voorzover ze geen werk vinden in de bouw leven ze in de stad en langs de kust van het toerisme. Ze verkopen goedkoop nagemaakte en zelden van echt te onderscheiden merkzonnebrillen en modieuze handtassen vanaf een uitgespreid kleedje dat ze met behulp van een handzaam touwsysteem vliegensvlug kunnen opvouwen wanneer in de verte een agent van politie opdoemt. Werkelijk alles aan hen is illegaal: zijzelf, hun handel en de manier waarop ze die aanbieden. De illegaliteit draagt ertoe bij dat ze alleen lotgenoten vertrouwen en pas op vrijdagavond wanneer ze uitgaan een praatje aanknopen met een leuke meid of een jongeman die in meer dan de eigen Barcelonese beslommeringen is geïnteresseerd. Op het platteland werken Afrikanen vooral in de tuinbouw. Ook hier vallen ze direct op en niet omdat ze donkerder en in het algemeen langer zijn dan de autochtone bevolking, maar om hun wijze van voortbewegen. Zie je ergens in de provincie een fiets of brommer gaan, dan zit er negen van de tien keer een neger op. De oorspronkelijke bewoners rijden auto of komen hun dorp niet uit. Het is een opmerkelijk onderscheid, vooral omdat het zo rigoreus is. Daar krijgt het een cultureel tintje van, alsof zo nu eenmaal de gebruiken der uiteenlopende bevolkingsgroepen zijn. Dit is uiteraard een absurde gedachte, de bevlieging van een zoekende geest die het zonder zekerheden moet stellen en in die zin even vergeeflijk als onbelangrijk, maar even zo goed is het een overweging die hier vruchtbare bodem vindt. De overtuiging dat vreemdelingen anders zijn draagt bij aan hun marginalisering en anders, dat ben je hier al wanneer je uit Zaragoza komt. De Catalanen en hun buitenlanders hebben nog een lange weg te gaan.

Het crisiswijf

2008-11-03T09:13:00.001+01:00

Op het station van Córdoba, met twee handdoeken en een radio en nog wat onmisbare spullen in een plestik tas en in zijn zak vijf schamele eurootjes, trok de ondergrondse reiziger de aandacht van een magere, goed uitziende vrouw van achter in de veertig toch zeker wel die hem zonder omwegen uitnodigde om een glas wijn te drinken op het terras van de restauratie. Al snel werd duidelijk dat zij hem een stuk jonger inschatte en dat ze in zijn diensten was geïnteresseerd. De reiziger vond dat hij haar in zijn omstandigheden niet kon weigeren. Zo belandde hij in een fraai onderhouden koopmanshuis waar alles op een kinderloos huwelijk wees. We hebben de tijd, stelde Rocío hem gerust. Ze maakte een warm bad klaar waarin de reiziger zijn door alle ontberingen gekwetste ledematen te weken legde. Hij merkte dat hij in slaap was gevallen toen Rocío aan de badrand zat met haar hand om zijn lul geklemd. Wel bij de les blijven, reiziger, lachte ze. De ondergrondse deed zijn best. Hij nam haar tegen de muur van de slaapkamer, een gestucte muur met een Iraans wandkleed waar zij op een been tegenop stond, het andere been over zijn pols geslagen. Rocío greep hem lekker beet op deze manier, maar na een tijdje kropen ze toch maar op het bed waar ze elkaar namen tot hij niet meer kon en in haar mond spoot. Toen was ze opeens verliefd en smeekte om haar mee te nemen. Ik ga nergens heen, vertelde de reiziger. Ik heb vijf euro op zak en daarvan moet ik naar huis terug. Rocío lachte hem uit. Ik ben rijk, zei ze, mijn bank geeft onbeperkt krediet. De ondergrondse reiziger woog zijn kansen. Hij had nooit veel aansporing nodig. Waarom ook niet? dacht hij. Na een paar dagen heeft ze genoeg van me en wil ze weer naar huis terug maar tot die tijd ben ik vast niet waar de politie me zoekt. De reiziger was er vrij zeker van dat hem eenmaal terug in Barcelona weinig kon gebeuren. Barcelona was immers España niet, het was eigenlijk een stad die met niemand wat te maken had. Laten we naar Málaga gaan, zei hij, maar Rocío wilde naar Tarifa. Ze wilde vis eten en Afrika zien. Nog een keer, zei ze met eisende ogen. En hoewel hij de jongste niet meer was vermande de ondergrondse zich nog een keer, langzaam beginnend nu en zich felbewust van het feit dat deze vakantie hem een film voorschotelde waar hij zelf niet gauw naartoe zou gaan. Rocío bleek een cabriolet te bezitten. Met het dak naar beneden, zijn tassen en haar koffers achterin en op de achterbank een rieten mand met olijven en wijn, reden ze de invallende duisternis in. Tot nooit meer, riep Rocío uitgelaten naar de voordeur, maar de ondergrondse reiziger dacht beter te weten. Hoe hou ik deze vrouw tevreden? vroeg hij zich bezorgd af. Hij had geen idee wat hem te wachten stond.

2008-11-01T16:31:00.000+01:00

Haiku Tevreden aan zijn pijpje lurkend bezag de kleine boer zijn balkon. De basilicum groeide zo ver in oktober nog lustig door. Dagelijks plukte hij er zes, zeven grote bladeren van die zijn dieet van smaak en vitaminen voorzagen. In de pot aan de muur was het ludiek verstrekte tijmzaadje tegen de bedoeling of in elk geval de verwachting in uitgegroeid tot een slinger van paarsgewijs gerangschikte blaadjes (als vlinderstrikjes) die hij graag door de winter zou helpen. Maar zijn geluk betrof de drie marihuanaplanten die op het noordelijk gelegen balkonnetje alleraardigst waren opgewassen en die nu hun geurende rijpe bloemenvracht toonden. De kleine boer stak zijn neus in die weelde, snoof eens diep en berekende de opbrengst door aan plastic zakjes van twee gram te denken. Hij zag heel veel zakjes voor zich. Dat krijg ik nooit op, dacht de kleine boer. Van dat ene bloempje dat hij van de week te drogen had gelegd om de kwaliteit te kunnen beproeven was hij knetterhigh geworden. Hij zou wat moeten verkopen of ruilen tegen gunsten. Vrij veel zelfs. De kleine boer grijnsde voor zich uit. En plena crisis económica had hij misschien een groene investering gevonden. Altijd safe natuurlijk, grond, bij slinkende geldvoorraden. De kleine boer lachte al wat luider. Je woont niet voor niets in een warm land, betoogde hij tegen de nacht. De kleine boer vroeg zich af of er meer gewassen met een hoge opbrengst waren. Iets voor het winterseizoen dat er nu snel aan kwam. De winter was hier zo vreselijk niet, maar er waren dagen dat een snijdende bergwind de flat in een kille greep nam. Huiverend liet de kleine boer zijn gedachten naar zijn troostrijke planten terugwaaien. Langs de hemel gleden de gekleurde lichtjes van een dalend vliegtuig voorbij. De kleine boer dacht aan Japan. Langzaam zakte zijn hand richting zijn kruis.

Het beklemmende heden

2008-10-30T09:35:00.001+01:00

Mensen hebben de neiging enge gebeurtenissen niet goed waar te nemen. Ze willen zo graag weg uit het gevaar, dat ze meer met hun gedachten bij de bevrijdende toekomst zijn dan bij het beklemmende heden. Dit is op zichzelf niet zonder gevaar. Ook de ondergrondse reiziger wilde heel graag ergens anders zijn, met onopvallende kleren aan en bevrijd van de angst dat hij elk moment kon worden opgepakt en beschuldigd van iets waar hij slechts zijdelings bij betrokken was. Maar ja, ook zijdelingse betrokkenheid wordt in dit zero tolerance-tijdperk zwaar bestraft. De molens waren verlaten. De toegangsdeuren zaten op slot en nergens zag hij een schuurtje of afvalhoop waar hij iets van zijn gading kon vinden. De reiziger begon de helling naar het dorp af te dalen. Hij had opeens heel erg honger en dorst. Maar met een biljet van tweehonderd euro kwam hij niet ver in een bar waar een ontbijt een duro kostte. Ook na een hele nacht lopen zag de ondergrondse reiziger nog altijd geen uitweg uit zijn situatie. Hij zag zichzelf in de bus naar het zuiden zitten, richting Bailén en vandaar naar Sevilla of Granada, ja, dat zag hij wel, maar hoe daar te komen was een ander verhaal. En toen zag hij een trekker. In een kuil in het veld, een glooiende diepte, stond een roestige trekker te niksen en toen hij er vol verwachting op af liep werd die volstrekt onterechte verwachting zowaar niet gelogenstraft. In de gereedschapsbak onder het stoeltje vond hij een overall. Een kinderoverall weliswaar, maar toch. Als hij zijn benen in de pijpen stak en hij bond het bovenlijfje om zijn middel en hij scheurde de panden van zijn monnikspij af zodat hij een soortement bolero overhield of een cowboyvest als je liever hebt en dat vest haalde hij eens flink door het stof zodat het niet zo herkenbaar een afgescheurde monnikspij was, dan hield hij per saldo een kostuum over waarmee hij zonder veel schrik te veroorzaken een dorpswinkel kon binnenstappen, geloofde de reiziger. Trouw volgde hij zijn gedachten en toen de zon al heet was en het leven in het dorp voor zover aanwezig in volle gang, liep hij de enige winkel binnen en kocht daar twee handdoeken, drie paar sokken, vier onderbroeken, een zwembroek en een T-shirt met onvermijdelijke molen, brood en kaas en tomaten en gymschoenen, een radio en een zakmes, een hoedje en een zonnebril, wat ze maar verkochten en alles ter waarde van honderdtweeënvijftig euro, zodat men tenminste voldoende wisselgeld in kas had en de begeerte naar zijn schitterende biljet het van de argwaan won. Met zijn schatten in twee plestik zakken liep de reiziger de winkel weer uit. Achter een muurtje kleedde hij zich om. De kinderoverall sneed hij bij tot een heuse korte broek die wat strak om de kloten spande maar verder prima zat. Het bovenstuk en wat er van zijn pij over was wierp hij in een vuilcontainer. De radio wilde hij op een bankje achterlaten voor de gelukkige vinder – wat moest hij met een radio? – maar hij mocht geen achterdocht wekken, niet nog meer, en dus besloot hij het ding tot een volgend dorp mee te slepen. Er was een bushalte op het plein en volgens de informatie kwam er over anderhalf uur een bus voorbij. De ondergrondse reiziger ging de enige bar aan het plein binnen en dronk koffie en bier en at een broodje tortilla de patatas en daarna een koud visje met nog een glas wijn erbij en vervolgens kocht hij een pakje sigaretten en rookte achter elkaar drie sigaretten. Toen de barvrouw vroeg waar hij vandaan kwam antwoordde de reiziger Madrid, want in de grote stad wonen allemaal idioten, dat is algemeen bekend. En je dorp? wilde de barvrouw weten. Nee, niet hier, in het noorden, richting Zamora. Dat was ver genoeg om verdere vragen te vermijden. Er zat een jongeman aan de toog die hem aan Herminio Pan deed denken. Cambiarás tu coche por siete caballos, prevelde de ondergrondse reiziger voor zich uit. Een beetje vies van het roken en een beetje dronken van de wijn nam de reiziger de bus die hem naar Ciudad Real bracht. Daar kocht hij voor twee tientjes een spijkerbroek en een trui en toen had hij nog net genoeg voor de trein naar Córdoba en daarom besloot hij de radio nog even te houden, misschien kon hij hem verkopen. De ondergrondse was gelukkig. Hij was alles kwijt wat hij bezat, maar hij was aan een al dan niet denkbeeldig gevaar ontsnapt en dat bleek voldoende om een jongensachtig gevoel van bevrijding te ervaren, alsof hij voor het eerst van zijn leven alleen naar de stad ging om eens lekker te roken. De ondergrondse reiziger lachte. Hij keek naar het kale land en hij lachte. Toen sloeg de schrik hem om het hart. Onder de bestuurdersstoel van zijn bruine Seat Ibiza, tijdelijk in een weiland geparkeerd, stak een doorzichtig plestik mapje met daarin de autopapieren en zijn rijbewijs. Totaal niet aan gedacht. De reiziger vloekte zijn machteloosheid van zich af. Hield het dan nooit op?

Voordrachtskunst

2008-10-29T09:21:00.000+01:00

Lou Reed, in wie de slanke jongeman definitief heeft plaatsgemaakt voor het gedrongen en gespierde kereltje dat hij altijd al was, heeft een ernstige hobby gemaakt van het voorlezen van andermans gedichten. In het kader van een Catalunyapromotiecampagne, een campagne ter promotie van Catalunya in Reeds woonplaats New York City, las de onderkantreporter van Queens en omliggende stadsdelen vorig jaar de Engelse vertaling van enkele Catalaanse gedichten voor. Van de week kwam hij het hier ter stede nog eens over doen voor het literatuurfestijn Kosmópolis ’08. Op vrijdagavond waren enkele honderden poëzie- en andere belangstellenden samengedromd in de bibliotheek van het Centre de Cultura Contemporània de Barcelona om het voordrachtfenomeen in actie te zien. Reed stelde teleur. Wat hij deed had iedere lul de behanger kunnen doen. Zonder veel inleving of dictie een handvol van zichzelf wel mooie verzen voorlezen, daar kwam het overgrote deel van het publiek duidelijk niet voor. Waar ze wel voor kwamen kregen ze overigens, dus hadden ze niet veel te klagen en deden dat daarom ook niet. Ze kwamen namelijk voor een glimp van Hem. Wel nu, zelfs op de achterste rij was Lou Reed een stuk dichterbij dan bij een concert. Gefeliciteerd maar weer met deze fijne ervaring. Wie het wel goed deed was zijn echtgenote Laurie Anderson. Die was thuisgebleven en las via de webcam voor, maar zij deed het met een overtuiging alsof ze die gedichten zelf had geschreven en zij kreeg daarom, hoewel afwezig, het meeste applaus. Lou Reed scheen dat wel prettig te vinden. Ik kreeg opeens de indruk dat hij opzettelijk had geprobeerd om de zaal leeg te lezen. Wegwezen, fuckers, dit is saai, wist je dat nog niet? Hij blijft een held, deze Reed.

De afgelikte boterhamcompetitie

2008-10-27T09:51:00.001+01:00

Het samenstellen van een sportcompetitie is niet zo ingewikkeld. Zet de helft van de clubs in het linkerrijtje, de andere helft in het rechterrijtje, hou de club linksboven strak op zijn plaats en laat de rest als een fietsketting langs deze ene club lopen. Vervolgens de clubs om en om uit en thuis laten spelen en voilá, een competitie. Moeilijk wordt het pas wanneer allerlei combinaties onverenigbaar zijn met elkaar of met de jaarlijkse braderie. In Spanje doen ze er niet moeilijk over. Via loting wordt het rijtje bepaald en daar heeft iedereen zich maar aan te houden, kermis of geen kermis. Omdat het toeval vreemde dingen doet, kan het gebeuren dat vier van de clubs uit de top vijf dit seizoen achter elkaar in de ketting zitten. Dat stelt veel topwedstrijden nog even uit tot december en het heeft vervelende consequenties voor andere clubs. Achtereenvolgens tegen Sevilla, Barça, Real Madrid en Villareal moeten, het is niet echt een zonnig vooruitzicht. Het kan sommige trainers zelfs de kop kosten. Het dit seizoen zo enthousiast begonnen Atletico Madrid scoorde opeens drie nullen op rij en de kranten schreven al dat trainer Aguirre maar aan de kant geschoven moest worden. Gelukkig voor hem werd gisteren in de laatste minuut een gelijkspelletje behaald tegen Villareal. De leden van het illustere rijtje hebben ondertussen alle reden om naar elkaar te loeren. Wie heeft eigenlijk het meeste voordeel van het schema? Levert Barça een uitgebluste tegenstander aan Madrid af of treffen de merengues juist een club die tot de tanden gemotiveerd is om eindelijk weer een goed resultaat te behalen? Je kunt er tot in het oneindige over speculeren en dat is precies wat de sportbladen doen. Wie gelijk heeft is nog niet duidelijk, maar dat de kampioen zijn triomf aan de competitieopzet heeft te danken staat al een tijdje vast.

Ouwe koek

2008-10-26T10:19:00.001+01:00

Het Joods Historisch Museum in Girona heeft een hoop te vertellen maar, zoals mijn geliefde opmerkte, bitter weinig ten toon te stellen. Veel meer dan wat grafstenen is er niet overgebleven van een meer dan duizendjarig verblijf. Toen de joden na de val van Jeruzalem uit hun land werden verjaagd, verspreidden ze zich over het Romeinse Rijk. Want met al hun heerszucht en wapengekletter hadden de Romeinen per saldo meer beschaving en dus bescherming te bieden dan wat in barbaarse streken verwacht mocht worden. Rond 200 duiken ook in de analen van de stad Girona de namen van enkele joodse families op. De joden lagen in die tijd goed bij de Romeinse elites. Terwijl het volk massaal op het christendom overstapte, gaven de betere standen de voorkeur aan bekering tot het joodse geloof. Al dat christelijk lijden, het was begrijpelijk dat het proletariaat zich daarmee identificeerde, maar de ontwikkelde klasse ging liever een wat intellectuelere relatie met de schepper aan. Zo bloeide in de steden van Catalunya een joodse gemeenschap op die de politieke woelingen na de val van Rome goed wist te doorstaan. Pas toen het volgende bewind in Rome vele eeuwen later naar machtsuitbreiding begon te hongeren en de onwetende gelovigen er nog maar eens aan herinnerde dat het die joden waren geweest die hun heiland hadden vermoord, ontstonden er problemen. Vanaf die tijd braken met enige regelmaat pogroms tegen de joodse stadgenoten uit. Ook organiseerde de kerk openbare discussies, zogeheten controverses, waarin christenen hun joodse buren van de superioriteit van hun geloof probeerden te overtuigen. En blijkbaar wisten ze hun ideeën met het nodige vuur uit te dragen, want deze sessies schijnen altijd wel tot een handvol bekeringen te hebben geleid. Overigens bleven de nieuwbakken conversos in alle vriendschap en gemoedelijkheid met hun voormalige geloofsgenoten omgaan, want dan wel weer eens aanleiding voor een volgende slachtpartij kon zijn. Afijn, het eind van het lied is bekend. Het katholieke koningspaar Fernando en Isabel gaf met zijn heilige inquisitie het joodse leven in Sefarad (España) de genadestoot. Wie het geld had ging ervandoor. Wie arm was vluchtte in de schoot van de moederkerk en verhuisde voor alle zekerheid met zijn nieuwe naam en zijn kruisje naar een stad of dorp waar de aanwezigheid van lotgenoten enigermate bescherming bood. Op diverse plaatsen vond je tot honderd jaar geleden geïsoleerd levende gemeenschappen die aan de buitenkant niet van katholiek te onderscheiden waren. Toen trok de industriële revolutie de mensen naar de steden en begon de grote atheïstische vermenging die tegenwoordig nog altijd in volle gang is.

Nacht en ontij

2008-10-24T08:34:00.000+02:00

Hij had niet gerookt. Dat was in elk geval positief. Normaal kostte het weinig moeite om een sigaret te laten liggen, maar met drugs in zijn lijf verlangde hij altijd naar de beet van tabak achter zijn borstbeen. Dat de maan scheen en bijna vol was, was ook positief. Kon hij tenminste zien waar hij zijn voeten neerzette. Hij had gemerkt dat een sukkeldrafje, een dansend ritme, veel valpartijen voorkwam. Na twee uur was hij volkomen uitgeput neergestort en toen de nacht viel en de maan zijn pas verlichtte was hij steeds een stukje verdergegaan. Het was stil om hem heen. Nergens brandden lichtjes, nergens klonk geluid. De ondergrondse reiziger was bang. Angst was op dat moment zijn raadgever. Hij had geen verstand van de sterren, stedeling die hij was, en de geografie zat ook niet in zijn hoofd. Hij was Toledo voorbij en dan was Ciudad Real niet ver meer, dat wist hij nog net, maar niet ver, dat was al gauw een paar dagen lopen. Hij deed zijn best een rechte lijn te volgen. Hij had onthouden waar de zon onderging en hij had wel de indruk in min of meer zuidelijke richting te gaan. Je moet altijd pauzeren wanneer de zon ondergaat en opkomt, had hij langs de snelweg in Duitsland geleerd. Even wachten tot de verandering achter de rug is, dan wen je er het snelste aan. De ondergrondse reiziger moest lachen. Dat begreep die rare geldwolf niet. Je kunt mensen wel hun geld afpakken maar niet hun verlangen om zich aan te passen. Er kwam vanzelf een nieuw systeem om weer het beste van te maken. En het zou nog erger zijn. Steeds erger was immers het patroon. Al babbelend drong de ondergrondse reiziger zich zijn eigen gezelschap op. Over een uur of wat werd het licht, dan moest hij maar eens zien of hij meer kon ontdekken. Inmiddels trokken er wel wolken voor de maan en stak een fluisterende wind op. De reiziger was na een hele nacht lopen zo aan zijn eenzaamheid gewend geraakt, dat het geruis hem van schrik deed inhouden. Waren dat stemmen die hij hoorde? Behoedzaam liep hij verder, tegen een lichte glooiing op. De ondergrondse reiziger keek om zich heen. Alles was donker. Hij had willen doorlopen tot hij bij een weg kwam, dat leek hem de beste manier om een dorp te vinden. Daar moest hij nu niet meteen van afwijken, vond de ondergrondse, eerst eens kijken wat er was. Vlak voor de heuveltop brak opeens de hemel en een beetje maanlicht scheen naarbinnen. De reiziger zag vier schaduwen, vier gestalten die met de armen in de lucht naast elkaar stonden. Ze praatten tamelijk luid hier boven waar de wind wat harder woei, maar nog steeds onduidelijk alsof ze met hun rug naar hem toegekeerd stonden. De reiziger schoot voorzichtig in de lach. Hij liep wel steeds van de goede kant de verkeerde situatie binnen, dat had iets hoopvols. Toch leek het beter te wachten tot de vier waren verdergegaan. De reiziger vond bescherming bij een onderkomen struikje in het verder ongebroken kale land. De maan was weer verdwenen. Vergeefs luisterde hij naar de stemmen. Er zat een slepend ritme in, merkte hij, alsof ze steeds dezelfde argumenten herhaalden. En waarom ze daar maar bleven en niet verder gingen werd ook steeds vreemder. De ondergrondse reiziger begon te vermoeden dat hij zich vergiste. Er waren daar vier machines, een tijdelijke installatie misschien, een stilgelegd bouwproject. Met de maan was gek genoeg ook de diepste duisternis weg. Het eerste ochtendzweem goot blauwe inkten over het zwart. Zelf toonde de hemel al een lichte vlek. Opeens wist de reiziger wat hij ging zien. Hij wilde niet kijken. Hij voelde zich heel dom. Toen wierp de opkomende zon van het ene op het andere moment zo’n vlijmscherpe lichtstraal op de vier molens dat hij niet wegkijken kon. Ze waren wit. De reiziger ging op de top van de heuvel staan en zag de dag in het dal aanbreken. Hij zou nu wel een ezel willen, of een paard, om verder te gaan. Daarginds zag hij een kerktoren. Hij zou hier ergens kleren kunnen vinden, wilde de ondergrondse reiziger, liever dan een ezel bedoelde hij. Hij moest maar eens op zoek gaan.

Paul W

2008-10-22T12:09:00.000+02:00

Wegens ernstige fysieke verzwakking laten de verdere avonturen van de reiziger al een week op zich wachten. Mooie zinnen schrijven, dat is meestal het eerste wat eraan gaat wanneer de lust ontbreekt. Om mezelf niet nog verder teleur te stellen doorbreek ik in elk geval de stilte met eigen belevenissen. Ik heb namelijk afgelopen vrijdag Paul Weller zien optreden en dat is wel een berichtje waard. Mijn geliefde had kaartjes weten te regelen. We hadden thuis die ene cd (Stanley Road) nog maar eens opgezet en via Deezer zijn laatste plaat 22 Dreams beluisterd, om een beetje te zijn voorbereid. Locatie was de Espai Movistar, een grote circustent met een loungeachtige entree, een sponsorruimte en een bar met hersenloze trutjes die allemaal hun klant zo graag een persoonlijke bediening willen geven, terwijl honderd dorstige kelen op dat moment alleen maar zo snel mogelijk aan bier geholpen wensen te worden. De zaal was ruim en helverlicht en het geluid was oké voor een tent. We hadden het voorprogramma, het Amsterdamse Moke, al gemist. Bands beginnen tegenwoordig op tijd! Ook Weller sloeg stipt om tien uur af. Hij zag er goed uit voor zijn jaren. Slank, wit haar, ontspannen en al zijn liedjes zingend met de overtuiging waarmee ze geschreven waren. De band was pittig en dus werden alle nieuwe en oude nummers pittig gespeeld. Dat maakte bijvoorbeeld het onvermijdelijk Style Council-relict Shout to the top een stuk draaglijker dan ik me herinnerde. Ik was toch een beetje binnengekomen als een van die ouwe lullen die betere herinneringen hebben aan The Jam en die dus even overtuigd moesten worden. Daar had Paul trouwens alle begrip voor. Hij leek alles wel best te vinden, net als uiteindelijk zijn publiek. Spaans publiek staat als gemakkelijk bekend. De sfeer is in het algemeen ontspannen en men is gauw tevreden. Een band kan nog eens wat fout doen, de mensen juichen gewoon verder. En als bij het voorstellen van de bandleden de gitarist en de toetsenist voor de gein elkaars applaus in ontvangst nemen, dan heeft niemand iets in de gaten. Behalve natuurlijk – en dat wil ik hier graag met nadruk gesteld hebben – de oude Jamfans. Die wisten het wel.

Waarheen?

2008-10-16T09:20:00.000+02:00

De euforie van de speed was nu wel uitgewerkt. Wat overbleef was een malend gevoel, alsof ergens in zijn lijf een zacht brommende elektromotor een schoepenrad aandreef. En op het ritme van die stuwende beweging leken ook de gedachten van de ondergrondse reiziger in kringetjes rond te draaien. Hij moest van zijn auto en deze monnikspij af, maar hoe? Bloot door de velden struinen was zelfs met tweehonderd euro in zijn vuist geklemd geen goed idee. De logische oplossing was om kleren te gaan kopen in een dorp dat net groot genoeg was om zoiets te verkopen, maar de pij zou argwaan wekken. Aan de reacties in het wegrestaurant te oordelen waren de geldwolven berucht in dit deel van de wereld. Misschien deed hij er beter aan ergens wat kleren te stelen. Ja, nu hij erover nadacht scheen stelen toch de beste optie. Eerst roven, dan stelen, waar ging het heen met de reiziger? Niet dat ik wil, prevelde de ondergrondse voor zich uit, maar de omstandigheden dwingen mij ertoe. Eerst van kleren verwisselen dus en in een volgend dorp de bus nemen. Waarheen, dat maakte niet uit. Niemand zou hem dan nog herkennen, want ze hadden allemaal die vent in zijn grauwe monnikspij op hun netvlies staan. Nu zijn plan min of meer vaststond, werd de ondergrondse reiziger zich van zijn zichtbaarheid bewust. Hij was nog steeds volkomen alleen in deze uitgedroogde leemvlakte, dat was beslist een voordeel, maar het stelde hem niet gerust. Het gevaar loerde zoals altijd overal. De reiziger zette de cd van Herminio Pan nog maar eens op. Por favor, papa, no intentes enterarme. Toch wel lekkere muziek. In de verte stond een autootje langs de weg geparkeerd. Dichterbij komend herkende hij het wit en groen van de Guardia Civil, op de uitkijk naar een bruine Seat Ibiza. Bruusk kwam de ondergrondse reiziger tot stilstand. Er als een dolle voorbijscheuren en ze dan afschudden leek hem met deze roestbak geen optie. Terug dus maar. Hij keerde en reed in arren moede richting de plek waar hij van de geldwolf afscheid had genomen. Er was tot aan dat punt wel een dorp maar geen zijweg. Vlak voor het dorp zag hij opnieuw een groenwit autootje staan. Het was waar, ze zaten achter hem aan. Ze hadden hem gevonden en wachtten rustig tot hij in de val liep. Opnieuw keerde de ondergrondse reiziger en toen hij ergens halverwege die twee politieauto’s was en de paniek tot ondraaglijke hoogte was opgelopen, draaide hij pardoes het veld in. Weg, weg van hier. Hij kwam tot een halve kilometer, toen reed hij met een luide klap een kuil in en wilde de auto niet meer voor- of achteruit. Zijn eigen gekte en die van de geldwolf vervloekend stapte de ondergrondse reiziger uit zijn bruine Ibiza. Hij bedacht zich en trok de cd van Herminio Pan uit de speler. Die had er tenslotte niets mee te maken. De reiziger zette het op een sukkeldraf. Het was laat in de middag. Over een uur of drie ging de zon onder, dan was hij veilig. Als hij geluk had scheen de maan en kon hij verderlopen. Hij wilde er niet aan denken wat pech allemaal kon betekenen.

De stemming slaat om

2008-10-14T07:24:00.000+02:00

Terwijl ze traag door Sin Metalico reden en de ondergrondse reiziger zich ongemakkelijk afvroeg hoeveel de politie inmiddels wist, was de geldwolf druk met de bankpasjes in de weer. Drie keer lukte het hem om in te breken, een vierde keer niet. De geldwolf maakte telkens het maximale bedrag over dat het bankierprogramma toeliet. Zet er de sokken maar in, zei hij toen ze het stadje achter zich hadden. En wat doe jij ermee, kon de reiziger niet nalaten te vragen. Ik maak het weg, zeg ik toch? De stemming van de geldwolf sloeg opeens om. Je gelooft me niet, hè? snauwde hij. Je bent ook zo’n eikel die op het laatst toch aan geld denkt. Dat wil ik niet, stamelde de ondergrondse reiziger geschrokken. Vast niet, grijnsde de geldwolf. Hij gebaarde naar de kant van de weg. Stop hier maar. Ga je eruit? Bevreemd en een tikje ongerust stopte de reiziger bij een dammetje over de droge greppel die de weg al een eindje volgde. En jij ook uitstappen, beval de geldwolf. Vlug, en trek je kleren uit. Pas toen hij de loop van het pistool op zijn buik zag gericht begreep de ondergrondse reiziger dat hij nu aan de beurt was. Maar hij begreep de bedoeling pas toen de geldwolf hem zijn pij toewierp. Hij was inderdaad vel over been. Geef me al je spullen, zei hij, kleren, koffer, wat je maar hebt. De ondergrondse reiziger, die de ernst van de situatie inmiddels inzag, begon te pleiten. Ik kan je overal afzetten, hoor, waar je maar wil. Ik hou mijn mond wel. Klets gerust een eind weg, lachte de geldwolf, jouw vingerafdrukken staan op al deze lege portemonnees. Klootzak. Nee. De geldwolf liet zijn pistool zakken. Ik ben geen klootzak, ik moet dit doen. Waarom leven twee miljard mensen van twee dollar per dag terwijl op de aandelenbeurzen de miljarden van hand tot hand gaan? Wat is dat voor systeem? Daar moet een eind aan komen. En die mensen in de bar dan? vroeg de ondergrondse, dat waren niet bepaald rijke lui. Die hebben zeker pech gehad? Och, zei de geldwolf laconiek, ze maken het wat eerder mee dan de rest. Hij gebaarde met zijn pistool. En nu terug in de auto jij en wegwezen. In dit pak dat iedereen gezien heeft? Ik lever je toch niet uit, vond de geldwolf, ik hoop voor je dat je het redt. Dank je wel, gromde de reiziger. Hij bedacht zich dat zijn verontwaardiging op dit moment weinig waard was. Succes dan maar met je strijd, mompelde hij, heb je misschien wat benzinegeld voor me? De geldwolf schoot in de lach. Oké man, maar wees er zuinig mee, het systeem niet voeden hè? Instemmend knikkend nam de reiziger een briefje van tweehonderd euro in ontvangst. Dan ga ik maar, zei hij. Ik ook, zei de geldwolf. De ondergrondse reiziger hoopte heel even dat de geldwolf zich zou bedenken, maar dat gebeurde niet en zo reed de hij de N4 weer op, in een naar andermans zweet ruikende grauwe monnikspij en met niets anders op zak dan een briefje van tweehonderd euro, geen eten of kleren, en met een heleboel haast. Ik moet ergens kleren vandaan halen, dacht hij paniekerig, ik moet de auto kwijtraken. De reiziger keek om zich heen. Het land was plat en kaal en de zon scheen onbarmhartig. Hij moest opeens denken aan Herminio Pan. Hij had nu manager kunnen zijn, in Madrid.

Geen lunch vandaag

2008-10-13T09:05:00.000+02:00

De ondergrondse reiziger voelde een aanzwellende drang om zich te uiten. Hij wilde de geldwolf zeggen dat hij mee wou doen, dat hij wou helpen de geldmachine op de knieën te krijgen. Maar in zijn hoofd maalden zoveel zinnen rond dat hij niet wist met welke hij moest beginnen. Hij wist ook niet of hij hard of juist langzaam moest rijden. Daar komt een benzinestation, wees de geldwolf. De ondergrondse reiziger riep zichzelf wakker en reed zijn bruine Ibiza een grindvlakte op waaraan een langwerpig bouwsel stond dat voor de helft benzinestation en voor de helft restaurant was. Heb je trek, vroeg de geldwolf. Het is even geleden dat ik heb gegeten, erkende de reiziger. Kom mee dan. De ondergrondse reiziger vulde zijn tank met benzine en volgde de geldwolf het eetlokaal binnen. Hé, dat is hem, riep een stem, daar in die monnikspij. Dat is een van die geldwolven die overvallen plegen, weet je wel. De geldwolf vloekte. Geen lunch vandaag, sorry, zei hij. Hij haalde een pistool te voorschijn en richtte kort achter elkaar op een vijftal eters. Het is waar, dames en heren, riep hij, ik ben de geldwolf. En dit is een pistool. Leg allemaal uw geld en pasjes en papieren op tafel. Een vrouw begon te gillen en haar man zei stil nu en toen wist niemand nog iets te zeggen. De ondergrondse reiziger had nooit eerder een gewapende overval meegemaakt. Gelukkig sta ik aan de goeie kant, dacht hij. Haal op, knikte de geldwolf, haal die spullen op. De reiziger begreep dat hij op dit moment niet kon weglopen. Dan dacht iemand: kijk eens, tweespalt, en die ging dan de held spelen en dan gebeurden er ongelukken. Hij moest doen alsof dit dagelijks werk voor hem was. Met zijn kop vol speed liep de ondergrondse de tafels langs en wierp alle uitgestalde bezittingen in een tot zak gevouwen tafellaken. Ik ben een boef, dacht hij, na al die jaren ben ik toch een boef. Maar bij de vierde tafel begon hij de artistieke kanten van het roversvak te zien. Die mensen moesten niet zeuren, ze mochten blij zijn eens een overval mee te maken. Hoeveel mensen maken nooit iets mee? Er vandoor, siste de geldwolf toen hij triomfantelijk terugkeerde met zijn buit, in de auto en starten. Zodra de motor klonk kwam de geldwolf het erf op hollen. En nu wegwezen. De reiziger liet het grind hoog opspatten. Na honderd meter begon de wolf te lachen en na nog eens honderd meter opende hij de zak. Geld, geld, juichte hij. Geld en horloges en ringen en bankpasjes en identiteitsbewijzen. Tot verbazing en argwaan van de ondergrondse reiziger trok de geldwolf een kleine laptop onder zijn pij vandaan. Hij opende wat programma’s en selecteerde de bankpasjes, terwijl hij de andere spullen in de zak terugwierp. Rij langzaam door dat stadje daar, zei de geldwolf, ik zoek verbinding.

De geldwolf

2008-10-12T11:25:00.000+02:00

Langs de N4 naar het zuiden, weg van Madrid en haar gulzig verlangen naar roem, pikte de ondergrondse reiziger een haveloze figuur op. Hij had een dunne grijze baard en ongekamde haren en droeg om zijn lijf een soort van monnikspij, wat de reiziger nogal warm leek op een zonovergoten septembermiddag in La Mancha. De lifter, die nergens in het bijzonder naartoe hoefde, gewoon een eindje meerijden, stelde zich voor als een geldwolf. De ondergrondse reiziger moest lachen. Dat schiet nog niet op, als ik zo vrij mag zijn, zei hij. Wat schiet niet op? wilde de ander weten. Het geld, je ziet er niet rijk uit, bedoel ik. O dat. De lifter grijnsde dun. Ja, ik word er niet rijk van; ik hou het niet, hè. Geef je het weg? De ondergrondse reiziger voelde een schuldige gewichtloosheid door zijn hoofd trekken, zoals vaker wanneer hij iemand ontmoette die er werkelijk toe deed. De geldwolf lachte lang en luid, tot ergernis van de reiziger die zich door zijn eigen schuldgevoel in de maling genomen voelde. Nee, ik geef het ook niet weg, zei de geldwolf, ik eet het op. Hij zag de ondergrondse reiziger naar zijn magere gestalte kijken. Ik verbrand het, ik verzuip het, ik maak het weg. Je maakt geld weg? Natuurlijk, hoe minder geld in de wereld hoe beter, nietwaar? De reiziger voelde een brede grijns aan zijn wangen trekken. Hij wilde vertellen hoe hij als kind twee keer zijn spaargeld had weggesmeten, maar misschien was dat een beetje een flauwe manier om zijn sympathie kenbaar te maken. Hoe kom je eraan, vroeg hij daarom, hoe kom je aan geld om kwijt te maken. De geldwolf legde twee witte pillen op zijn tong en nam een slok uit een flesje medicinale alcohol. Dat steel ik, zei hij erbij. De ondergrondse reiziger onderging een lichte onrust bij deze bekentenis. Ben je goed, deed hij geïnteresseerd, ik bedoel, maak je verschil? De geldwolf leek met deze vraag wel tevreden. We zijn met velen, antwoordde hij. Hij reikte de reiziger een pil aan. Wat is het, vroeg die. Gewoon speed. De ondergrondse reiziger had nooit veel aansporing nodig. Waarom ook niet, dacht hij. Het was warm en de weg was recht en speed kon hij in het algemeen goed verdragen. Hij ging er alleen heel erg van willen. De reiziger slikte zijn pil door zoals de geldwolf had gedaan. We zijn al een eind op weg, vertelde die. Over een tijdje zijn we bij het omslagpunt en dan wordt het leuk. Waarom? Omdat het geld dan zijn waarde begint te verliezen, het eet zichzelf op zogezegd. De reiziger voelde de speed van zijn maag bezit nemen. Ik begrijp het niet, zei hij slimmig, als er minder geld is wordt het toch meer waard? Niet als mensen bang worden voor hun geld, niet als ze bang worden om een geldwolf tegen te komen. De ondergrondse reiziger schoot in de lach. Het was van een verpletterende logica. Zijn neus begon te lopen. Hij snoof twee keer op en vroeg om een sigaret. Ik rook niet, zei de geldwolf. Ik eigenlijk ook niet, bekende de reiziger. Er komt vanzelf een benzinestation, dacht de geldwolf, haal je daar toch een sigaretje? Hij heeft gelijk, dacht de ondergrondse reiziger, er is geen haast bij.

Cocodrilo

2008-10-10T09:04:00.000+02:00

Uiteindelijk leiden alle wegen naar Madrid. De dorpen die stadjes waren geworden werden voorsteden en de weg die ze verbond werd een kralenketting van rotondes en stoplichten. Herminio Pan keek zijn ogen uit. Mooi, heel mooi, zei hij telkens. Moet je kijken, niños limpios en todos partes. Hij grijnsde en voegde er met onmiskenbaar sarcasme aan toe: a mi me parece casi como el paraiso. De ondergrondse reiziger herkende die woorden uit de inmiddels driemaal afgespeelde cd. Luister eens, zei hij, ik kan je manager niet worden. Niet? Herminio, onderhand aardig zatjes van de 43, begon te huilen. Wie zal mij dan helpen? Ik ben een muzikant, ik heb een manager nodig. De ondergrondse reiziger werd kriegel van zoveel gelamenteer dat wat hem betreft met een slokje minder vermeden had kunnen worden. Nou jongen, gromde hij, ik zou zeggen, maak van een scheet geen donderslag. Herminio, die hem kennelijk verkeerd had verstaan, lachte door zijn tranen heen. Een donderslag, van een scheet, ja, da’s een goeie. De ondergrondse reiziger, doortastend als hij zijn kon wanneer hij onverwacht werd gevleid, dook voor een aanstormende bus een smal straatje in. Vergeet die grap nog even, ik breng je naar een café waar ze je muziek vast wel waarderen en waar ook je plant welkom is. En dan moet ik het maar uitzoeken? veronderstelde Herminio. Inderdaad, maar je moet maar zo denken, Madrid is een stuk groter dan San Gilipollas en het stikt hier van de mensen die dolgraag beroemd worden. Met zijn aanstekelijk gebabbel wist de reiziger de stemming weer wat op te fleuren. Toen ze stilhielden voor een kale gevel met gebroken ruiten en een blinde deur van plaatstaal, was Herminio Pan overtuigd dat hij het ging maken. Een inspirerende omgeving, sprak hij goedkeurend, ik krijg allemaal nieuwe ideeën. La droga me chupa, wat zeg je daarvan? La droga me chupa y me sale por la nariz. Heel leuk, zei de ondergrondse reiziger. Hij hielp Herminio zijn plant uit de auto tillen en stak zijn hand uit. Het ga je goed, jongen. Ik zie je, man, antwoordde Herminio Pan. Ik denk het niet, geloofde de reiziger. Hij had opeens haast. Hij voelde dat een nieuw avontuur op hem wachtte.

C-17

2008-10-08T09:26:00.001+02:00

De C-17 is een Brabants aandoende snelweg. Smal, bochtig en rakelings langs eenzame fabrieken scherend. De C-17 is een gratis snelweg. Pal ernaast loopt de betaalde snelweg. Gek genoeg staan op de betaalde snelweg eindeloze files terwijl het op de C-17, afgezien van een enkel stoplicht, lekker doorrijdt. De ondergrondse reiziger ervaart een natuurlijke voorkeur voor de C-17. Het katholieke gevoel dat de C-17 oproept wordt versterkt door de vele wielrijders. Groepjes en ook wel eenlingen die in wielrenpak op twee smalle bandjes strak tegen de vangrail voortpedaleren terwijl ze op minder dan een meter afstand door bolderende vrachtwagens worden ingehaald. Levensgevaarlijk. Maar goed, er zijn niet zoveel wegen in dit land dus is het normaal om op de grote weg te fietsen. Gisteren zag ik een troepje bejaarde heren op de fiets, keurig in hedendaags sponsorpak. Er waren enkele buikjes bij, maar de meesten waren lekker tanig. Ze deden me denken aan een poster die ik laatst in het postkantoor zag. Op een reclame voor een of andere dienstverlening was een actiefoto van de oude Spaanse klimlegende Federico Bahamontes afgebeeld. Vroege jaren zestig, schat ik zo. De adelaar van Toledo is al niet meer zo piep. Hij ziet eruit als een skelet met pezen en een enkele spier en hij rijdt niet ergens naartoe, hij rijdt ergens vandaan. Hij rijdt bij zijn armoe vandaan. Hij vlucht uit alle macht voor de zuigkracht van kerk en kapitaal die het volk dom en arm houden. Hij moet per se tegen die berg op en als hij boven is dan is hij er nog niet. Dan moet hij vliegen. Het is hem naar vermogen gelukt.

Nocilla dreaming

2008-10-06T08:57:00.001+02:00

De dorpen waar ze doorheen kwamen groeiden uit tot stadjes. Herminio had nog niet veel gezegd. Hij leunde tegen de deur en boerde zijn marihuanatop op. Alles wel? informeerde de ondergrondse reiziger. Herminio Pan lachte langzaam en krakend. Ik moet zeggen, sprak hij op zijn onderhand vertrouwde verhalende toon, me encuentro sorprendente bien. Dat is ook een lied van me, weet je. Hoeveel liedjes heb je eigenlijk, vroeg de reiziger. Een cd vol. Ik heb een plaat gemaakt. Daar keek de reiziger van op. Ik heb een speler in de auto, wees hij. Heb je een exemplaar bij je? Altijd, weet je, verzekerde Herminio. Even later klonk een aanstekelijk mengsel van blues, rock en jazz uit de ene luidspreker die het nog deed. Goeie muziek, vond de reiziger. Hij zou nog bijna vragen ben jij dit, maar de verbazing had nu wel lang genoeg geduurd. Herminio had inmiddels een fles 43 tevoorschijn getrokken. Hij nam een ferme slok en zong met zichzelf mee: jarabe, la vida esta secándose. Wil je ook, vroeg hij. Gulzig zette de ondergrondse reiziger zijn keel in brand, tot de tranen in zijn ogen sprongen. Daarna keek hij weer naar de weg. Het was nog een heel eind naar de volgende bocht. Waar zijn we, vroeg hij. Geen idee, zei Herminio Pan, ik ben hier nog nooit geweest. En in Madrid? Daar ook niet. Heb je geld, vroeg de reiziger, ik bedoel ga je ergens heen? Ik ga met jou mee, zei Herminio. Hij wachtte tot ze door de bocht waren voor hij vroeg: wil je mijn manager worden? Ik, je manager? De ondergrondse reiziger schoot in de lach. Ik heb mijn eigen ding te doen, zei hij. Jammer, zei Herminio oprecht. De reiziger keek hem aan. Hij kon wel wat, die Herminio Pan, en zijn eigen ding dat schoot al jaren niet op. Geef nog eens een slok, zei hij. De ondergrondse reiziger wist het even niet meer.

De machinist

2008-10-04T11:40:00.001+02:00

In de negentiende eeuw stond aan de rand Barceloneta een machinefabriek die La Maquinista Terrestre y Marítima heette. Een gigantische stoommachine op het achterterrein dreef de werkplaatsen aan. Hier werden stoommotoren voor de spoorwegen en de scheepvaart gemaakt en constructies van ijzer en staal. Het geraamte van het nabijgelegen Estació de França komt uit la Maquinista de Barceloneta. Ook de treinen van de eerste spoorlijn van Spanje, van Barcelona naar Mataró, kwamen hier vandaan. Er waren meer van dit soort machine- en staalwerkplaatsen. De textielindustrie, motor achter de onweerstaanbare opkomst van Barcelona in deze tijd, had dringend behoefte aan gemechaniseerde weefgetouwen en andere eigentijdse apparatuur. Maar voor trein- en scheepsmotoren moest je bij la Maquinista zijn. In de jaren twintig verhuisde la Maquinista naar de wijk Sant Andreu in wat destijds de noordoostrand van de stad was. Daar werden voor een groeiende cliëntèle treinen, trams en metrostellen vervaardigd. Nog weer later werd la Maquinista door het van oorsprong Franse bedrijf Alstom opgeslokt en werd een nieuw onderkomen gevonden in Santa Perpetua de Mogoda, een kleine twintig kilometer buiten de stad. La Maquinista van Sant Andreu is nu een enorm winkelcentrum waar gezinnetjes op zaterdag boodschappen doen en waar de brommerjeugd zich zo heerlijk kan vervelen. In het oorspronkelijk onderkomen in Barceloneta, voor zover het nog overeind staat, zijn enkele scholen ondergebracht. Als je vanuit de wijk naar de Olympische haven loopt bij het begin van de boulevard aan je linkerhand.

Bellen

2008-10-02T09:39:00.000+02:00

De telefoon viel uit en vervolgens het internet, dat het na een dag weer deed en toen weer niet, of toch wel, nee, uiteindelijk niet. Per mobiel gebeld met Telefonica, het geprivatiseerde nationale telefoonbedrijf dat in ruil voor zijn dienstverlening de winst in eigen zak mag steken. De volgende dag belden twee mannen met een electriciënskoffer aan de deur. Ze konden binnenshuis niets verkeerds ontdekken. Dat wist ik natuurlijk allang. De mannen verdwenen weer. Later die middag belde een van hen op. Werkt alles weer? De telefoon niet, maar het internet inderdaad wel. De dag erna lag opnieuw alles plat. Telefonica gebeld. Als het toch aan mij lag, zou ik dan de rekening accepteren? Nee zeggen leek me geen optie. Ja hoor, doet u maar. De volgende dag deed alles het weer, niet alleen internet maar ook de telefoon. ’s Middags werd ik door Telefonica gebeld. Alles in orde? Ja hoor, heel tevreden. Bij de verbouwing in het souterrain was per ongeluk een draadje stukgetrokken. Zoiets vermoedde ik al. Niet veel later ging de telefoon opnieuw. Alweer Telefonica. Alles in orde? Ja hoor, heel tevreden. Uw collega belde trouwens al. O werkelijk? Neem me niet kwalijk. Geeft niks, alles doet het weer. Tien minuten later opnieuw de telefoon en voor de derde maal Telefonica aan de lijn. Deze keer een volautomatische collega. Of alles naar wens is ja nee en of u nog van plan bent om te reclameren toets een of niet te reclameren toets nul. Ik had inmiddels ontdekt dat ik tijdens mijn gedwongen afwezigheid van het world wide web geen miljoenenaanbod was misgelopen (gek genoeg), dus ik toetste nul. Men deed tenslotte zijn best. Ongelofelijk maar waar, men deed zijn best. Waarom?

Herminio onthoofdt zijn geliefde

2008-09-30T07:34:00.000+02:00

Die gaat er nooit in, zei de ondergrondse reiziger, op de marihuanaplant wijzend. Ik kan haar niet achterlaten, antwoordde Herminio Pan. Wie geeft haar iedere dag een beetje water, zodat er straks mooie pollen aan haar takken groeien? Ik begrijp je probleem, zei de reiziger routineus, maar zoals je ziet is mijn auto een stuk kleiner dan jouw plant. Herminio Pan, blues, rock, jazz, schudde ritmisch zijn hoofd heen en weer. Dan kan ik dus niet naar Madrid, weet je, zei hij op een toon alsof zonder enige waarschuwing zijn wereld instortte. De reiziger moest lachen om zoveel dramatisch talent. Knip de top eruit, adviseerde hij meedogenloos. Hup, de bovenkant eraf, groeit wel weer aan. Ongelovig staarde Herminio naar zijn prachtige, manshoge plant. Afknippen? stamelde hij. Wat doe ik er dan mee? Weet ik het, opeten, stelde de ondergrondse reiziger voor. Er zal zo vroeg in augustus nog niet veel smaak aan zitten, of wel? Hij opende het portier van zijn bruine Seat en trok een zakmes tevoorschijn dat hij zijn reisgenoot aanbood. Dit is wel heftig, weet je, mompelde Herminio Pan met bevende stem, terwijl hij het mes op zijn trillende vingers woog. Je moet soms iets stukmaken als je vooruit wilt in de wereld, vond de ondergrondse reiziger. Daar zag Herminio de redelijkheid van in. Dat zing ik ook, weet je wel, sprak hij met zijn vertrouwde aangenomen stem. Has estado montado a tu caballo demasiado. Sure man, laten we gaan, antwoordde de reiziger. Met een ferme haal onthoofdde Herminio Pan zijn geliefde. Ze legden het lichaam op de achterbank en de reiziger gaf gas. Met een ernstig gezicht begon Herminio aan de afgehakte top te knabbelen. Ook een hapje? bood hij aan. De ondergrondse reiziger kreeg het gevoel dat Madrid nog wel eens ver weg kon zijn.

Voetjebal

2008-09-28T12:02:00.000+02:00

Na een wankel begin van de competitie wint Barça nu in elk geval zijn wedstrijden. Gisteravond was er een gemakkelijk gegeven penalty in de laatste seconde voor nodig. Het is, zoals al verwacht, nog steeds een hoop getik en weinig goal. Zie hiervoor ondertussens van vorig seizoen. Wel leuk is dat Barça opeens een Catalaans elftal heeft. De oudgedienden Valdès, Xavi en Puyol hebben dit seizoen gezelschap van de uit Engeland teruggehaalde Piqué (nooit van gehoord) en van de talenten uit eigen kweek Bojan en de verrassing tot nu toe Sergi Busquets, zoon van de schoonzoon van Johan Cruyff, die destijds een zekere faam genoot als de slechtste keeper uit de clubhistorie. Iniesta en Messi horen ook al sinds hun jeugd bij de club en dan heb je nog drie of vier vreemdelingen om de linies aan te vullen. Er staan er overigens een stuk of twaalf van onder contract, dus het is flink dringen om op de bank terecht te komen. De enige dissonant vormt de voorzitter, die na zijn wonderbaarlijke ontsnapping deze zomer een parodie op zijn eigen pedante zelf is geworden. De man voelt ook wel dat zijn politieke aspiraties van al die heisa rond zijn persoon een knauwtje hebben opgelopen en probeert zich nu met typisch politieke leugenachtigheid voor de camera’s te handhaven. Deze keer presteerde hij het om de schuld voor het wangedrag van een groep Barça-aanhangers, dat tot het veld op vluchtende toeschouwers en het stilleggen van de wedstrijd leidde, bij de thuisclub te leggen. Bij ons gebeurt dat niet, wist de voorzitter heel zeker te zeggen, waarna hij gauw zijn visie op de wedstrijd gaf. Overigens een heel hinderlijk item hier na elke wedstrijd: de voorzitter die er het zijne van zegt. Op dat soort omhooggevallen supporterij zit de reiziger heus niet te wachten. Afijn, Cruyff zelf was ook weer eens in beeld, bij La Sexta deze keer, waar hij zo te zien een voorzichtige sollicitatie naar de vacante functie van vaste gast deed. En voor wie het weten wil, Madrid holandés heeft ook in de laatste minuut gewonnen. Doelpunt van Nistelrooij, actie van Robeen. Esnaidèr krijgt het niet gemakkelijk om terug te komen in het elftal dat inmiddels door zijn trouwe vriend Ban de Baard bij de hand is genomen. O ja, en daarna is het weer klaar, toen Rafaels opa werd gevraagd wat hij ervan vond dat kleinzoon bij Real Madrid ging voetballen, antwoordde deze: estoy feliz que mi sangre corre en el Bernabeu, pero yo soy culé. Ik ben gelukkig dat mijn bloed hier rondrent, maar ik ben van Barça.

Verzettelijk

2008-09-26T09:31:00.001+02:00

Het gaat niet goed met de ezel. De asno zoals hij hier formeel heet of burro zoals hij genoemd wordt, telt nog maar 60.000 zielen. Een halve eeuw geleden waren dat er een miljoen. Maar ja, toen had de ezel een nuttige functie. Tegenwoordig staan de burros mooi te wezen in landschappelijke weilandjes en kinderboerderijen en worden ze ingezet om gehandicapte kinderen vertrouwd te maken met dierenwarmte. Dan heb je er niet zoveel nodig, natuurlijk. De belangrijkste taak die de ezel nog heeft is een symbolische. De burro is het nationale dier van Catalunya. Heb je een sticker van een ezel achterop je auto, dan laat je je kennen als een heuse Catalaan. Kleeft er een sticker van een stier aan de bumper, dan ben je een door omstandigheden alhier verzeild geraakte Spanjaard. Die stier is overigens het silhouet van de houten stieren van Osborne (de kop omhoog, kloten lekker diep hangend), ooit door de sherrymaker in heel het land neergezet en inmiddels tot beschermd nationaal symbool verklaard, een duidelijk bewijs dat het met de stier van vlees en bloed ook zo lekker niet meer gaat. De burro wordt vereerd om zijn koppige karakter. Komt ergens in de provincie de bevolking tegen de vooruitgang in opstand, dan doet een met zijn achterpoten in de lucht trappende ezel gretig dienst als toonbeeld van het protest. Momenteel is de trappende burro te zien op borden die bezwaar maken tegen de aanleg van een bovengrondse hoogspanningskabel tussen Frankrijk en Spanje. Maar ook tegen rondwegen, golfcourses en vakantiedorpen verzet hij zich graag. De ondergrondse reiziger droomt soms van een ezel. Een lapje grond met een olijfboom en een ezel, dat lijkt hem net wat hij op zijn oude dag nodig heeft. Onverzettelijkheid, dat is toch waar een mens op den duur naar streeft.

Sint Verdoemenis

2008-09-25T12:30:00.001+02:00

Terug op de provinciale hoofdweg die hem via Guadalajara ten slotte naar Madrid zou brengen, was de ondergrondse reiziger door een stoffig dorpje gekomen met aan een kale muur een verschoten gevelbord van Cruzcampo. De kerkklok wees een uur aan, een mooi moment voor een vroeg glas bier. In de bar gebeurde nog weinig. De kroegbaas krabde zijn buik en aan het einde van de toog zat een magere jongeman in gedachten verzonken met zijn hoofd te schudden. Hij moest minder afwezig zijn geweest dan hij eruit zag, want zodra de reiziger zijn bier voor zich had kwam de jongeman op hem aflopen. Hij had dik gitzwart haar, teleurgestelde ogen en een bleke puisterige huid. Zijn stem klonk lijzig en opzettelijk zacht, een aangenomen of misschien wel zelf ontwikkeld accent. Herminio Pan, zei hij, in zijn handen wrijvend. Blues, rock, jazz, ik speel het allemaal. Bij dat allemaal krulde een verheugd lachje zijn lippen op. Geen pop? vroeg de ondergrondse reiziger. Herminio schudde zijn hoofd. En la calle, zong hij met een whiskystem, buscando vida en la calle. Ik speel de piano, verklaarde hij. Ik zoek nog een band, maar hier in San Gilipollas heeft niemand het lef om beroemd te worden. De zin leek in al zijn pathetiek recht uit zijn hart te komen. Geroerd bood de reiziger een sigaret aan. Ik ga naar Madrid, zei hij. Madrid is ver, merkte Herminio op. We kunnen er vanavond zijn, zei de ondergrondse reiziger. Het was even stil. Herminio Pan, blues, rock, jazz, géén pop, danste op zijn benen en maakte begeleidende zwaaibewegingen met zijn armen. Alsof hij achter een orgeltje staat, viel de reiziger in. Veel muzikanten in Madrid, voedde hij. Herminio lachte ongelovig. In verwarring schudde hij zijn dikke haar heen en weer. Ik ga naar Madrid, zei hij voor zich uit en daarna, terwijl hij zich op de borst klopte, tot de barman: Herminio Pan gaat naar Madrid. De kastelein schudde bijna onmerkbaar het hoofd. Maar Herminio Pan leek in de ondergrondse reiziger de juiste aanjager te hebben gevonden. Ik doe het echt, zei hij, ik ga naar Madrid. Ik wil over een half uurtje verder, zei de reiziger. Na een door de ondergrondse reiziger niet verwachte en niet helemaal lekker beantwoorde high-five verliet Herminio het etablissement om zijn boeltje bij elkaar te zoeken. Die komt niet terug, merkte de kroegbaas op. Hij schrikt zich rot om wat hij nou weer heeft uitgekraamd en hij verstopt zich onder z’n bed tot jij bent doorgereden. De reiziger glimlachte dun. Maar toen hij even later de bulderende hitte van de hoofdstraat instapte, zag hij naast zijn gebutste bruine Seat Ibiza de magere gestalte van Herminio Pan. Over diens schouder hing een halflege sporttas en naast hem stond een bloempot met daarin een manshoge marihuanaplant.

Gotspe

2008-09-22T09:31:00.000+02:00

Elkaar in het vaarwater zitten blijft voor veel politici het hoogste doel van hun professie, wat er ook zij van de gevolgen voor de door hen vertegenwoordigde burgers. Een sterk staaltje viel afgelopen week te bewonderen in Valencia, waar de volkspartij sinds jaar en dag de scepter zwaait. Ter introductie: een jaar geleden kwam de regering op de proppen met een nieuw vak voor de middelbare school, educación para la ciudadanía, een mengeling van maatschappijleer en openbare gedragsregels. Daar was behoefte aan, vond de arbeiderspartij. De overkant was het er niet mee eens. De kerk vroeg zich af waar de regering het lef vandaan haalde zich met gezinstaken te bemoeien, een standpunt dat zo glorieus hypocriet is dat ik weiger uit te leggen waarom, en in Madrid verdomde de volkspartij botweg het vak in te voeren. Onze leerlingen vertellen dat ze moderne burgers moeten worden? Doen wij niet aan, einde discussie. In Valencia, altijd gereed om van twee walletjes te eten, komen ze nu met een oplossing die met een stalen gezicht als een serieus alternatief voor de zelf opgeworpen problemen wordt gepresenteerd. Op een handvol scholen in Valencia wordt burgerschapskunde vanaf heden in het Engels aangeboden. Men moet het nodeloze met het onaangename verenigen, zullen ze gedacht hebben. Tien werkloze docenten filosofie en geschiedenis zijn bereid gevonden er wat moois van te maken. Ze worden gesecondeerd door een docent Engels die moet voorkomen dat er per ongeluk Spaans wordt gesproken. Twintig mensen hebben een baan toegeworpen gekregen louter om de nationale overheid te kakken te zetten. En de leerlingen. Daar nemen wij ons petje voor af.

Volver

2008-09-20T12:00:00.001+02:00

De ondergrondse reiziger was op weg naar Madrid van de vaste route afgeweken om van het onveranderlijke landschap te kunnen genieten. Het duurde niet lang of hij was de weg kwijt. De zon wees weliswaar waar hij ongeveer heen moest, maar in die richting doemde een onneembare rotswand op waarachter overigens de koperen ploert druk bezig was te verdwijnen. Gevoelens van ongemak maakten zich van de reiziger meester. Toen zag hij in de verte een stofwolk. Een bestelauto reed naar een verdwijnpunt. De ondergrondse reiziger besloot de wagen te volgen. Een half uur later arriveerde hij bij een armzalige verzameling stenen hutten waar wel tweehonderd mensen, jong en oud, in opperbeste stemming bezig waren de inhoud van de bestelauto naar lange tafels te brengen. Er was wijn, fruit, brood, tortillas, olijven, olie, kaas en worst. Het leek wel een operavoorstelling van het soort dat in Fellinifilms voorbijtrok, vertelt de reiziger. Wat deden al die mensen hier? Die pasten met zijn allen toch nooit in die paar boerenhoeven? Zijn verloren indruk bezorgde de ondergrondse reiziger een uitnodiging aan tafel, waar hij het zich dankbaar liet smaken. Het was hem opgevallen hoe iedereen op elkaar leek. We zijn allemaal familie, zei zijn buurvrouw, elke zomer komen we hier. Onze pueblo. Om wat te doen? wilde de reiziger weten. Wat we nu doen: eten en drinken en weg uit de stad zijn, en mi pueblo. De reiziger knikte. Ze waren opgegroeid in de stad, in Madrid of Barcelona of Bilboa, waar hun ouders en grootouders waren heengegaan. ’s Winters woonden hier dertig mensen. Ook de aanhang, de zwagers en de schoonzussen, kwamen enthousiast mee. Het weer in Spanje is te mooi om binnen te blijven, overwoog de ondergrondse reiziger, zo is de mediterranee. We wonen in de stad omdat het praktisch is en we wonen bovenop elkaar, want da’s nog praktischer, maar als het even kan zoekt iedereen zijn eigen open plekje.

Stress

2008-09-18T09:18:00.000+02:00

Net als vorig jaar zijn na een schijnbaar eindeloze vakantie de scholen toch weer begonnen. Toen ik de kindertjes door de poort het schoolplein zag opgaan, schoot de zinsnede “het kon niet maar het gebeurde toch”, titel van een mythische documentairereeks over ogenschijnlijk onmogelijke gebeurtenissen, door mijn hoofd. Was het heus waar wat zich voor mijn ogen afspeelde? Heel andere gevoelens worden ons door de reclame aangepraat. Daarin zien we een slanke, succesvolle moeder al na een dag bezwijken onder de teruggekeerde stress van hard werken, door de file naar school snellen en thuis alles volmaakt in orde hebben. Gelukkig is er dan een probaat middel in een handig klein wegwerpflesje. Gauw een teugje en de verpakking in het milieu keilen en je kunt er weer tegenaan. Nu is het waar dat de scholen ieder jaar opnieuw met stressverhogende veranderingen komen. Verandering namelijk staat gelijk aan stress. Het kost grote moeite om alle agenda’s op elkaar aangepast te krijgen en dus is er niets vreselijkers dan verandering. Onderwijsvernieuwingen zijn de ergst denkbare straf voor hardwerkende ouders. Mag het alsjeblieft altijd blijven zoals het is? De eerste schoolweek is een slopende opeenstapeling van tegenstrijdige emoties, van opluchting om de teruggekeerde regelmaat en van vrees dat de nieuwe roosters niet aansluiten. Uiteindelijk komt alles op zijn pootjes terecht, maar op de eerste vrijdag is er niets heerlijkers denkbaar dan een fijne mentale ontsnapping. Aangezien de reiziger niet zo’n fan is van plestik in de bosjes werpen, neemt hij zijn toevlucht tot andere, groenere middelen.

Surrealistisch

2008-09-16T08:51:00.000+02:00

Humor heeft soms een uitgestoken handje van het toeval nodig, of van de werkelijkheid, maar dat is hetzelfde want de werkelijkheid wordt, anders dan de humor, door het toeval gestuurd. Dat de FC Barcelona uitgerekend tegen een Poolse voetbalclub toegang tot de champions league moest zien af te dwingen, was een godsgeschenk voor de makers van het satirische, hier al vaker ter sprake gebrachte tv-programma Polonia. Konden ze eindelijk hun niet erg succesvolle off-spin over voetbalzaken, destijds Varsovia genoemd (je weet wel, de hoofdstad van Polonia, en als je het op zijn Spaans met een B uitspreekt, Barsobia, dan is het verband met ons geliefde Barça onontkoombaar) nieuw leven in blazen. Barça speelde in augustus tegen Wisla Krakau, hier Visla Krakovia geheten, dus daar hoefde maar een C aan toegevoegd te worden om er Krack – lees: crack – ovia van te maken. Krackovia. Leuk, hè? Ook de tweede keer wil het niet vlotten met de voetbalhumor. Lastig onderwerp, natuurlijk. Wat is er nou zo grappig aan voetbal? Ja, je kunt een bekende voetballer nadoen, maar vaak zijn hun persoonlijkheden zo plat dat een typetje na drie grollen wel is uitgewerkt. Voetbal is leuk en soms is het spannend, maar om te lachen is het zelden. Leermoment van deze uitzending: surrealista blijkt een scheldwoord te zijn. Een surrealist, dat is iemand die op verdachte wijze in parallelle werkelijkheden bivakkeert. Zo hoor je nog eens wat.

Nieuw begin

2008-09-14T10:52:00.000+02:00

Terug van een verblijf in Nederland liep ik van de week de ondergrondse reiziger tegen het lijf in, waar kan het ook anders, de metro. We zagen elkaar op het perron van Diagonal (blauwe lijn), waar ik uitstapte en hij wilde instappen. Ik vroeg waarom hij niet meer langs kwam om over zijn avonturen te vertellen. Zijn laatste bijdrage was alweer zes weken oud. Zelf maak ik weinig opwindends mee. Geld verdienen en voor de kinderen zorgen, hoe lang kun je daar over schrijven? De reiziger lachte meewarig. Hij had ook niet veel te zeggen, bedoelde hij. Hij was wel uitgepraat over wat er zo bijzonder is aan Barcelona. Hij kwam ondergronds steeds vaker dezelfde koppen en dezelfde verhalen tegen, leek het. Ik kan toch niet eeuwig op een geinige manier oud nieuws herkauwen? vond de reiziger. Ik was dat om zakelijke redenen niet met hem eens. Je vertelt er altijd aardig over en mijn pen maakt er prettig leesbare stukjes van, vleide ik. De ondergrondse reiziger hiklachte minachtend. Wist ik niks beters te verzinnen? Ik zag dat zijn uitnodiging gemeend was, dat hij om zo te zeggen het spelelement serieus nam, en accepteerde het aanbod. Om te beginnen troonde ik hem mee naar een ondergrondse bar ter grootte van een krap bemeten klerenkast, waar ik de biertjes vrijelijk liet aanrukken. Wou hij er een zuur visje bij? Vervolgens sprak ik in bewonderende woorden over zijn moed om zich op enigszins gevorderde leeftijd zonder duidelijke reden of aanleiding in een vreemde stad te vestigen. De reiziger wimpelde mijn weëe praatjes af. Stelt niks voor, bromde hij. Ik lachte stilletjes, want ik had zijn opwinding te pakken. Maak het wat persoonlijker, adviseerde ik. Hoe is het om in een ander land te gaan wonen? Lukt het integreren een beetje? Of is aanpassen een mythe om bange burgers te paaien? Vertel me dat. Je hoeft niet boos te zijn. Het mag luchtig. En als er iets opmerkelijks gebeurt, als heel het land over ons praat, dan kunnen we het er altijd nog over hebben. We houden die onduidelijke mix erin. Licht aangeslagen door het vroege bier stemde de ondergrondse reiziger toe. Maar niet elke dag, bracht hij uit, elke dag red ik niet. Om de dag is prima, lachte ik. Ik trok mijn notitieboek tevoorschijn. Zullen we dan beginnen? Dinsdag, prevelde reiziger, geef me tot dinsdag. Is goed, juichte ik, dinsdag dan.

Darling

2008-08-06T08:46:00.000+02:00

Alweer een tijdje geleden meldde de prettig leesbare gratis dagelijkse krant ADN (Spaans voor dna) dat Darling Vélez Salazar haar voornaam houden mag. De burgerlijke stand van Madrid had geweigerd deze volwassen vrouw, nieuw in het land maar in het bezit van de Spaanse nationaliteit, onder de naam Darling in te schrijven. In Spanje heten we geen darling, vond men in Madrid. Of ze er maar eentje wilde kiezen uit de heiligenkalender. Dat verdomde Darling. Ze bekloeg zich bij het ministerie van Justitie en dat gaf haar gelijk. Het directoraat-generaal van de registers en het notariaat oordeelde dat Darling als een fantasienaam moet worden opgevat en fantasienamen zijn, mits ze de goede zeden niet in twijfel plaatsen, geoorloofd. Vrouwen mogen tegenwoordig dus Darling heten in Spanje. Dat is nieuws. Spanje is een katholiek land, zeg maar gerust een oerkatholiek land. Het werd ooit gevormd door het huwelijk tussen de vrome Ferdinand van Aragon en de al even godsdienstige Isabel van Castillië. Samen besloten zij de ongelovigen (lees: de moslims en de joden) van het Iberisch schiereiland te verdrijven. De heilige inquisitie met zijn gedwongen bekeringen en ketterverbrandingen is de motor achter de Spaanse eenheidsstaat. Door de eeuwen hebben Spaanse kinderen luisterrijke katholieke namen gekregen, vooral de meisjes. Overwinning der engelen, maagd van de pilaar, onbevlekte ontvangenis, Maria beschermvrouwe, Maria tenhemelopneming, Maria lijdster, Maria vleeswording, Maria dankbaarheid, Maria devotie, eenzaamheid, Maria troosteres, heilige bron, wonderen, Maria loutering, drievuldigheid en uiteraard engeltje, ook in mannelijke vorm voorkomend. Je kunt het zo gek niet bedenken, of het is hier al eens bedacht. De draagsters van deze namen raken inmiddels op leeftijd. Tegenwoordig zijn heidense namen als Ana, Monica, Lucia en Paula populair. Ook erg gewild zijn Baskische namen, zoals Ainhoa en Itziar en Izaskun; voor de jongens Iker en Unai en Aitor. España valt steeds verder van haar geloof.

Heel erg warm

2008-08-05T09:08:00.000+02:00

Ook en plena crisis económica is een hittegolf het belangrijkste zomernieuws. Aan de kust valt het met een dikke dertig reuze mee, maar in la Mancha zuchten ze onder een bel Saharalucht die de temperatuur tot boven de veertig graden opjaagt. De reiziger was een keer bij zulk weer in die contreien. Hij was per bus onderweg van Alicante naar Madrid. Het betrof een keurige, van alle gemakken voorziene touringcar met televisie en airconditioning. De tv vertoonde een film die ook zonder kennis van de taal uitstekend te volgen viel en de airconditioning stond zoals overal in dit land op vol vermogen. Eerste voorzichtig hoogtepunt van wat een onopvallend tochtje beloofde te worden was de woestijnstad Albacete, meer precies het verkeersbord aan de rand van de bebouwde kom waarop Madrid stond aangegeven. Daaronder had een vertwijfelde geest met spuitverf geschreven: 5000 km. Zo voelt het blijkbaar om in Albacete te wonen. Het tweede hoogtepunt zou een kookpunt zijn. Terwijl we door stoffige vlakten met hier en daar oase-achtige tuinbouwgebiedjes reden, sloeg de kilte aan boord langzaam om in groeiende hitte. De airconditioning produceerde warmte in plaats van koude. Het werd geleidelijk om te stikken en voorzichtig morren sloeg al gauw in luidkeelse bezwaren om. De buschauffeur draaide aan de knoppen wat hij kon, maar niets hielp. Terwijl het buiten veertig plus was, zaten wij binnen bij een loeiende kachel. Of dat ding niet uit kon? Nee, dat kon niet, want dan raakte de motor oververhit en dan stonden we straks stil langs de weg en dat wou toch ook niemand. Er zat niets anders op dan door doorkachelen met de dakluiken open, in de hoop dat de aldus opgewekte lauwe bries verstikking nog net zou weten te voorkomen. Toen wij ten slotte laat in de avond bij het busstation in de hoofdstad arriveerden, beleefde ik de wonderlijke sensatie om een aangename koelte van zesendertig graden Celsius in te stappen. Het duurde overigens niet lang.

Kleine sporten

2008-08-04T08:48:00.000+02:00

Grond is hier schaars en dus duur en daarom zie je hier niet overal voetbalvelden liggen waar mannen tot diep in de vijftig met dikke buiken en roodaangelopen koppen op zaterdagmiddag de hartaanval nog even uitstellen of juist dichterbij halen. Een alternatief voor wie niet van ophouden weet is zeven tegen zeven op een kunstgrasveldje. Een soort zaalvoetbal zonder dak, dat minder ruimte vreet. Ook het hockey heeft zijn eigen grootsteedse variant. Veldhockey is de sport van de voorsteden achter de berg, van Terrassa en Sabadell, waar ruimte nog enigszins betaalbaar is. Hier doen we het met hockey patines. In het Nederlands heet het rolhockey en klinkt het als gehandicaptensport, maar dat is het niet. Het is ijshockey op rolschaatsen, van die ouderwetse vierwielige waar je goed op kunt draaien. De TV zendt soms een wedstrijd uit. Net als op ijs beperken de schaatsen de wendbaarheid en net als op ijs staat daar extra snelheid tegenover. Het is allemaal net wat minder ruig en flitsend dan ijshockey en per saldo blijf je achter met het idee niet naar de meest efficiënte manier van doelpunten maken te hebben gekeken, maar het is aardig om te zien en als voormalig veld- en zaalhockeyer kan de reiziger goed begrijpen wat er de lol van is. Meer nog dan veldhockey is hockey patines een strict lokale aangelegenheid. De finale van de Europacup was een Catalaans onderonsje en aan de open (Zuid-) Amerikaanse kampioenschappen deed het nationale team van Catalunya mee. Kijk, als er geen concurrentie is, dan mag Catalunya zich plotseling wel als eenheid presenteren. Uiteindelijk werd in de finale van gastland Argentinië verloren. Geen slecht resultaat, voor wie het interesseren mag.

De verpletterende werkelijkheid

2008-08-02T10:31:00.000+02:00

Dat de Eixample met zijn haaks op elkaar staande eenrichtingsverkeerstraten een genot is om doorheen te rijden, schreef ik al eens. Dat betekent niet dat het hier overal feest is. In de heuvelopwaarts gelegen wijken is autorijden een regelrechte verschrikking. Daarmee werd de reiziger gisterochtend weer eens geconfronteerd. Hij was door een van zijn banken uitgenodigd om een praatje te komen maken - vermoedelijk een geheel gratis advies om middels een bodemlozeputconstructie alvast een deel van het aanstaande bankfaillissement op zich te nemen - en omdat de auto dringend aan een schoonmaakbeurt toe was besloot hij er via de wasserette met het vehikel naartoe te gaan. Zo belandde de reiziger op de ringweg, alwaar hem de schitterende gedachte inviel om een afrit eerder te nemen en vervolgens naar eigen inzicht zijn bestemming te zoeken en al doende weer een stukje stad te leren kennen. Het bleek behalve een schitterende ook een heel onverstandige gedachte. Om te beginnen belandde hij in een laan zonder zijstraten met daarin een file die niet voor- of achteruit ging. Dat was met open raampjes en een muziekje nog net te doen. Dat vervolgens de stoplichten speciaal bleken afgesteld om de reiziger op de proef te stellen, deed zijn geduld geen goed. De afspraak was inmiddels over dertig seconden en het reisdoel was nog lang niet gelokaliseerd, laat staan in zicht. Maar goed, linksaf nodigde een fraaie avenue met weinig stoplichten de reiziger uit zijn ziel te komen masseren. Wat de avenue er niet bij zei was dat hij even verderop zonder waarschuwing onder de weg waar hij zijn moest werd doorgeleid. Hoezo hier geen oprit? Terug maar weer en een andere route proberen, een die in elk geval min of meer de goede richting uit ging. Meer min dan meer, uiteraard. Afijn, het crescendo is duidelijk. Het werd steeds later en het werd steeds heter en onze reiziger werd steeds bozer. En toen hij er eindelijk was, zijn afspraak allang verlopen, toen kon hij geen parkeerplek vinden. Moest hij dubbel parkeren met alle risico van een bon of zelfs te worden weggesleept, alleen maar om te worden aangeraden zijn laatste geld in waardeloos geld te investeren? Dat leek hem per saldo de gok niet waard. En zo keerde de reiziger verslagen huiswaarts, verpletterd door de werkelijkheid, maar wel een ervaring rijker. Mijd de wijk.

Exposure

2008-08-01T07:57:00.001+02:00

Voor de tijdens de hondsdagen snel tot oververhitting leidende morele verontwaardiging zorgt deze week Lluís Suñé, gemeenteraadslid in Torredembarra, provincie Tarragona, namens het linkse splinterpartijtje verenigd en alternatief links. Suñé had op zijn weblog een zelfgefabriekte poster geplaatst, opgebouwd uit een foto van twee verweesd kijkende kinderen met daaroverheen de tekst: Extremadura needs you, adopteer een kind uit Extremadura voor 1000 euro per maand. Zoals uit de kleine lettertjes op de afbeelding bleek, was de aanleiding voor deze schertsend bedoelde oproep de mededeling van het ministerie van Financiën een week eerder dat Catalunya per saldo Extremadura en andere noodruftige regio’s subsidieert. Dat is trouwens een publiek geheim en daar maken sommigen zich druk om terwijl anderen het prima vinden. Nu Suñé zich laat kennen als iemand die graag de draak steekt met de solidariteit tussen de regio’s, krijgt hij de wind van voren van zijn linkse broeders uit de rest van het land. De hoogste linkse baas van Extremadura, Pedro Escobar, heeft zijn bloedbroeders van GroenLinks Catalunya dringend verzocht de banden met Suñé’s partijtje te verbreken, want hoewel het formeel is toegestaan om nationalistisch en afscheidingsbelust te zijn, is zoiets onverenigbaar met het linkse gedachtengoed. Een aanklacht wegens smaad sloot Escobar desgevraagd uit, want hij ziet niet graag dat “deze sinjeur op onze kosten beroemdheid verwerft”. Zoals dat in de openbaarheid gaat, heeft Lluís Suñé inmiddels zijn excuses aangeboden voor zijn “ongelukkige uitlatingen”. Ach ja. Het voorval biedt in elk geval politici van alle gezindten de kans om stikkend van verontwaardiging met hun kop op tv te verschijnen. Zo midden in de komkommertijd, die ook in plena crisis económica gewoon zijn jaarlijkse beslag krijgt, is dat geen uitgemaakte zaak. Lluís Suñé wordt hartelijk bedankt.

Dertig

2008-07-31T08:56:00.001+02:00

Het gebruik van chloor in de schoonmaak is hier nog heel algemeen. Ik heb een benedenbuurvrouw (die ik van schoonmaakwoede verdenk) die wekelijks haar binnenplaatsje en haar balkon een frisse chloorbeurt geeft, waardoor bij mij de ogen beginnen te tranen en mijn plantjes amechtig om genade smeken. Ook de entree van onze flat krijgt van de concierge regelmatig een pittig sopje. De status die chloor hier kennelijk heeft als betrouwbare en effectieve vuilbestrijder zal veel te maken hebben met de wijze waarop het spul wordt verkocht, namelijk als een chloorzoutoplossing, hier lejía geheten, in jerrycans van bij voorkeur vijf liter met daarop de aanbeveling dat een paar druppeltjes uw kraanwater veilig drinkbaar maken, mevrouw. Als bleek blijkbaar goed is voor het lichaam, hoe zal het dan de omgeving schade toebrengen? De gebruikers van deze dunne glorix zijn in meerderheid vrouwen van de generaties die zich nooit met iets anders dan het huishouden hebben beziggehouden, een gestaag ouder wordende maar voorlopig nog nauwelijks in omvang slinkende groep. Hoewel in theorie voldoende van hen de kans hadden hun leven een wending te geven, was in de praktijk het dagelijks bestaan te sterk met de ouderwetse manvrouwverhouding doordesemd om de overstap naar de nieuwe tijd aan te durven. Zoals overal waar de maatschappelijke ordening drastisch omver is geworpen, is dertig een cruciale leeftijdsgrens gebleken. De jongeren waren flexibel genoeg om zich de nieuwe werkelijkheid eigen te maken, voor wie ouder was kwam de omwenteling te laat. Dertig jaar, het is uiteraard de gevoelde leeftijd, voor sommigen komt die pas na hun veertigste terwijl anderen er al op hun twintigste aan toe zijn, maar hoe dan ook is het een opmerkelijk harde grens. Ga maar kijken, overal waar de ene werkelijkheid door de andere is vervangen, en vergeet niet, als straks de consumptiemaatschappij niet meer bestaat kun je je maar beter twintigplus voelen.

Alleen

2008-07-30T08:40:00.001+02:00

Iedere vrijdagavond nemen tienduizenden Barcelonezen de wijk haar hun tweede huisje in de bergen of aan zee. Ik heb die wekelijkse vlucht de eerste jaren van mijn verblijf hier nogal vreemd gevonden, een tikje overdreven in elk geval. Je woont toch ergens omdat je daar woont en de stad heeft evidente voordelen boven het platteland. Alles is op loopafstand te vinden en als je wat verder moet is er het openbaar vervoer. Kom daar eens om in een dorp. Dat dwingt je om voor het minste of geringste de auto te pakken. Heb jij de sleutels gezien, schat? De stad zou meer moeten zijn dan de plek waar je je brood verdient. Maar toen ik na een korte vakantie op Menorca voor het eerst weer de binnenstad inging voor enkele affaires en aankopen, begreep ik de drang naar buiten opeens wat beter. Het valt niet te ontkennen dat we hier boven op elkaars lip zitten. Je bent in deze stad altijd en overal door mensen omgeven. Nooit is het leeg of stil. Waar je ook komt, je voelt de aanwezigheid van lotgenoten. Je voelt hun lijfelijke warmte, je voelt hun onrust, hun frustraties, hun gedachten. Hoe goed de Barcelonezen ook geleerd hebben om langs elkaar heen te leven, om zich niets van elkaars behoeften en verlangens aan te trekken, toch zijn ze zich voortdurend van elkaars nabijheid bewust. Het is onmogelijk om hier alleen te zijn, daarvoor is het simpelweg te druk. Alleen thuis in je eigen krapbemeten flatje kun je de illusie koesteren dat er verder niemand is. Zo gauw je de straat op gaat, deel je de atmosfeer met vele duizenden anderen. Overal ben je door hoge gevels omgeven, nergens vind je open ruimte of leegte of zelfs maar tijdelijke stilte. De weinige parken en plantsoenen zijn altijd vol. Vol, zo is het hier, van een heel andere orde dan ik gewend was. Na mij er uit nieuwsgierigheid en wellust aan te hebben overgegeven, voel ik inmiddels een zekere verzadiging. Ik wil ook wel eens naar buiten. Als een echte Barcelonees.

Fruitvliegjes

2008-07-29T08:16:00.001+02:00

Om in Menorca te komen namen we op het pleintje om de hoek de metro die ons rechtstreeks naar halte Drassanes aan de voet van het standbeeld van Colon bracht. Zijn fier wijzende arm volgend kwamen we na tweehonderd meter lopen bij de kade waar de speedboat naar Ciutadella vertrok. Het was een tamelijk grote speedboat, met ruimte voor vijfhonderd passagiers plus een rijtje personenauto’s en vrachtwagens. Bij een gangetje van 35 knopen zou het schip er vier uur over doen, beloofde de dienstregeling. Die wordt eigenlijk nooit waargemaakt. Vijf uur is een reëlere inschatting, zeker als een allerlichtste zeegang een volle plané al onmogelijk maakt. Aan boord van de Ramon Llull (joej, niet lul), vernoemd naar de eerste grote schrijver en taalschepper van het Catalaans, die leefde van 1232 tot 1315, heerste een ijzige koude. Het was er letterlijk om te vriezen. Nadat de aanvankelijke ergernis in berusting was weggezonken, volgde het begrip. De deining wiegde het schip heen en weer en soms, als zee en schuit even niet op dezelfde golflengte zaten, volgde er een duik voorover. Her en der werden de eerste spuugzakjes uit het opbergvak in de stoel voor u gehaald en met de nodige onsmakelijke geluiden gevuld. Stel dat het aan boord 25 graden was geweest, zoals de norm aan land deze zomer voorschrijft, welk een weeë lucht zou dan de atmosfeer hebben doortrokken en hoeveel passagiers zouden dan niet het laatste verzet tegen de misselijkheid hebben moeten opgeven. Nu zaten de reizigers als een stel onderkoelde fruitvliegjes te wachten tot ze aan de overkant terug de hitte en het leven in mochten stappen (en als ze in de tussentijd aan een bestuivingsexperiment waren onderworpen, dan zouden ze te zwak zijn geweest om daar bezwaar tegen te maken). Een disneyfilm hield ondertussen het laatste restje hersenactiviteit in bedwang. Op de terugweg was de zee blak als een spiegel en inderdaad was de temperatuur een stuk aangenamer. De disneyfilm, voor wat hoort wat, wekte deze keer beduidend meer ergernis op.

2010

2008-07-28T08:31:00.001+02:00

De sjieke kant van Menorca is zonder enige twijfel de westkust, met als stralend middelpunt het stadje Ciutadella. Het eerste wat bij binnenkomst opvalt is het ouderwetse straatbeeld. Nergens in de goeddeels autovrije binnenstad vind je schreeuwerige reclames of dito troepen toeristen. Hoewel het er als overal is vergeven van de aankopende wandelaars, gaat het er gemoedelijk en beminnelijk aan toe en kun je op je gemak de goed onderhouden zandstenen woonhuizen en kerkjes bekijken. Een rol hierin spelen de terrasstoelen die bij gemeentelijke verordening in hout en linnen zijn uitgevoerd en voor het gemak allemaal hetzelfde model regisseursstoeltje zijn. Die vreselijke uit een stuk gestanste plastic kuipen zie je nergens. Na een uurtje rondlopen valt op dat de talloze kunstnijverheidswinkeltjes in meerderheid mooie spullen verkopen. De Balearen waren altijd al een toevluchtsoord voor artistiekelingen en zoals overal is het niet iedereen gegeven om met Kunst een boterham te verdienen. Het gebruikelijke alternatief, geinige serviesjes en gordijnen ontwerpen, heeft in Ciutadella tot verrassende kwaliteit geleid. Een specialiteit van de stad is leerbewerking. De avarcas, leren en suède slippers, zijn in heel Spanje een begrip. Ook schoenen, jassen, tassen en riemen zijn bijzonder smaakvol en trendsettend ontworpen en met zorg en aandacht in eigen omgeving vervaardigd. Boodschappen doen, niet de favoriete bezigheid van de reiziger, wordt hier zowaar een aangenaam tijdverdrijf dat hooguit de bankrekening bezuurt. Uit eten gaan is al even prettig. Wie er een neus voor heeft, vindt een keur aan uitstekende restaurants met moderne mediterrane keukens die nauwelijks onderdoen voor wat er in het rijk voorziene Barcelona aan culinaire genoegens is te beleven. Ciutadella is klein. Je loopt er zo doorheen. Aan de rand worden steeds meer braakliggende perceeltjes in vrijstaande woningen met een erfje omgezet. In het centrum staat een groot aantal panden te koop. Voor binnenkort te pensioneren hippies is Menorca een ideale plek om de levensdagen te slijten. Rust, ruimte, frisse lucht en een blijmoedig uitgedragen geloof in schoonheid als leidend principe voor het menselijk handelen, het is hier allemaal aanwezig. Wees er snel bij.

Gewilde bestemming

2008-07-27T12:13:00.000+02:00

Het strategisch gelegen eiland Menorca, halverwege Spanje en Sardinië, halverwege Frankrijk en Algerije, is altijd al in trek geweest bij omwonende volken. Om die reden is er vaak om gevochten. Deze zomer 450 jaar geleden vereerden de Turken het eiland met een bezoekje. Waarschijnlijk was het ze toch iets te ver weg, want ze beperkten zich tot wat moorden en brandschatten, waarna ze er met medeneming van vrijwel alle overlevenden (voor de verkoop) weer vandoor gingen. In de achttiende eeuw zaten de Engelsen er en daarna was het heel even de beurt aan de Fransen, maar nog onder Napoleon viel Menorca definitief aan de Spaanse kroon toe. Na de staatsgreep van 1936 was Menorca een laatste bolwerk van vrijheid en verzet. Pas in ’39 werd het eiland aan de fascistische eenheidsstaat toegevoegd, onder bemiddeling van de Engelsen die er gelijktijdig voor zorgden dat een groot aantal politieke vluchtelingen een veilig heenkomen vond. De Engelse invloed is vooral aan de oostkust nog goed zichtbaar. Overal forten en Engels aandoende landhuizen waar de eilandvoogden tijdens hun station verbleven. Wij logeerden in de voormalige woning van admiraal Collingwood, op de zuidoever van de baai van de hoofdstad Maó. Hoog op de andere oever was de admiraalswoning van zijn strijdmakker Nelson goed zichtbaar. Veel Engelse gasten, uiteraard, en de bijbehorende afschuwelijke koffie. De oudste resten van bewoning zijn gedateerd op zo’n duizend voor Christus en bestaan uit van grote vierkante en platte stenen gebouwde huizen en kapellen, meestal in een natuurlijke kuil of grot aangelegd. Eerst de Grieken en later de Romeinen hebben de bouwwerken die ze aantroffen aan hun eigen kunde en noden aangepast, wat het interpreteren van de steenstapels niet eenvoudig maakt. Menorca meet 40 bij 15 kilometer. Het hoogste punt is een 350 meter oprijzende rots vanwaar je het hele eiland kunt overzien. Op de droge graslanden grazen magere koeien en schapen. Hier en daar wordt akkerbouw gepleegd en er is een bescheiden wijnindustrie in opkomst. Soms kom je een idyllisch verscholen landhuis met fraai onderhouden tuin tegen. Opmerkelijk zijn de middelhoge muurtjes van gestapelde keien, aan de bovenzijde afgedekt met een laagje kalk, waarmee de vaak piepkleine percelen zijn omgeven. Het ziet er genoeglijk uit, maar het maakt van de landbouw naar hedendaagse maatstaven een onpraktisch bedrijf. Omdat Menorca in zijn geheel tot biosfeerreservaat is uitgeroepen, vormt behoud van de landschappelijke kwaliteit voor veel boeren een belangrijke inkomstenbron.

Crack passé

2008-07-21T11:38:00.001+02:00

Hij is weg. El Gaucho, el Crack, Ronnie, Dinho, Ronaldinho de Assis is vertrokken bij FC Barcelona. Geen onmogelijke passeerbewegingen met de linkervoet meer, geen splijtende passes uit stilstand, geen schitterende doelpunten, geen reclame voor toetjes en deodorant, zelfs geen wanhopige gebaartjes naar de scheidsrechter nadat steeds vaker een actie mislukt was. Ronaldinho verdwijnt van de Catalaanse televisie. Afgelopen week was de plaatsvervangend voorzitter van AC Milan op bezoek om hem te kopen. Al wekenlang wilde deze meneer Galliani, die met zijn grote kale hoofd en zijn dikke neus net een boef uit Kuifje lijkt, niet meer dan de helft betalen van wat Manchester City, zo’n beetje het FC Den Haag van Engeland, bood. Maar Ronnie naar de kou en de droefenis van de second city, dat kon toch niet? Of Galliani er in elk geval tien bovenop kon doen, dan mocht el Crack, de enige die in bewondering met Cruyff en Romario heeft kunnen wedijveren, naar het wereldse Milaan. En zo kocht AC Milan, eigendom van de man die minister-president is geworden om uit de gevangenis te blijven en al eerder op grandioze wijze figurerend in dit blog, na Ronaldo alweer een uitgedoofde Braziliaanse ster in España op. Van Roni hebben we na twee fraaie doelpunten op voetbalgebied nooit meer iets vernomen en Ronnie dreigt hardnekkig dezelfde weg op te gaan. Waarom is Milan bereid Real Madrid en Barcelona van hun waardeloos geworden investeringen af te helpen? Welke geheime afspraak steekt hierachter? Hebben ze soms geld teveel? Het is waar dat die jongens een fikse tegenwaarde in verkochte voetbalshirtjes en prullaria vertegenwoordigen, maar zeker in de top van de Olympus is roem zeer vergankelijk. Welke jongen wil nog een hemd van de oude Ronaldo aan? Hoeveel Ronaldinhoshirts zullen er verkocht zijn voor hij door de mand valt? De tijd zal antwoord op de laatste vraag geven. De eerste zal nog heel lang onbeantwoord blijven.

Oude knakker

2008-07-20T10:48:00.001+02:00

Op een zwoele zomeravond galmt Bruce Springsteen door de wijk. Het op leeftijd rakende baasje treedt op in Camp Nou en dat horen wij hier even goed als een geslaagde voorstelling van de vaste bespelers van dit stadion, overigens alweer even geleden. De ondergrondse reiziger, net hersteld van een pittig griepje, is onvoldoende fan om liedjes te herkennen. Zijn geliefde en zijn schoonzus, toevallig op bezoek, hebben er minder moeite mee. Het is festivaltijd. In Benicassim, even boven Castellón de la Plana, vindt het jaarlijkse uit zijn krachten gegroeide voormalige hippiefestijn plaats en in Barcelona en Madrid wordt het op twee avonden tegen elkaar in geprogrammeerde Summercase gehouden. De ene helft begint hier en de andere helft begint daar en de volgende dag is de programmering precies andersom. Overal treden volop oude knakkers op. Blondie, The Sex Pistols, Nick Cave en de tweede generatie ouwe lullen van Tricky en Primal Scream, om een handvol te noemen. En dan was van de week Tom Waits ook nog in town. Als geen ander weten deze rotten het makkelijk juichende publiek te bespelen, al klinken de stemmen niet meer zo fris als voorheen en hebben de teksten in de afgelopen kwart eeuw een hoop aan zeggingskracht ingeboet. Dat mag niemand deren. Er zijn ’s zomers zoveel podia beschikbaar en wat er tegenwoordig tot de mainstream weet door te dringen is schijnbaar zo bedroevend van kwaliteit, dat het lijkt of iedere gek die beweert dat hij vóór negentientachtig een gitaar in handen heeft gehad een optreden kan regelen. Je zou haast de indruk krijgen dat een pruik en een zonnebril al genoeg zijn.

De kunst van motorrijden

2008-07-16T09:47:00.003+02:00

Halverwege Castelldefels en Sitges hoog in de heuvels boven de Middellandse Zee is sinds 1996 in een eclectisch buitenverblijf het boeddhistische klooster Sakya Tashi Ling gevestigd. De hier levende monniken wijden zich aan de verspreiding van geluk volgens de boeddhistische definitie van het begrip, te weten de afwezigheid van lijden. Daartoe zorgen de monniken om te beginnen dat ze zelf geluk ervaren, waarna er ruim voldoende tijd en energie overblijft om hun omgeving positief te beïnvloeden. Bekend zijn de monniken geworden met hun spirituele muziek, die twee jaar geleden hun heuse strandhit opleverde met het lied My spirit flies to you. Zie op youtube het clipje met een van geluk heel mooi geworden zangeresje. Een ander project is het handboek De gelukkige keuken, met recepten en tips om het hele jaar door gezond te leven op een mediterraan vegetarisch dieet, een voedselpatroon dat de reiziger van harte kan onderschrijven. Aan het omslag te zien speelt de haba, de door velen om zijn sterke smaak versmade tuinboon, hierin een centrale rol. In hun laboratorium, zoals ze het noemen, werken de monniken onvermoeibaar aan ons aller welbevinden. Hun nieuwste product is de weggedragverbeterende tantrische motorhelm. Een gewone helm geeft een onterecht veiligheidsgevoel. De berijder denkt safe te zitten met een helm op, waardoor hij zich gemakkelijk overgeeft aan roekeloos rijgedrag met een verhoogde kans op lijden. De boeddhistische motorhelm, ook geschikt voor brommerrijders, wekt door zijn uitvoering in de saffraankleuren geel en rood, met over de bovenzijde spiritualiteit bevorderende tekens, een verlangen op om ontspannen en gelukkig aan het verkeer deel te nemen. Aan de binenzijde van de helm is een mantra afgedrukt die helpt om in onverwachte situaties de juiste beslissing te nemen. Het bijgeleverde handboek Levende vrede geeft aandachtbevorderende wenken. De tantrische helm werd gisteren gepresenteerd in aanwezigheid van Pere Navarro, directeur-generaal Verkeer van het ministerie van Binnenlandse Zaken, die zich zeer gelukkig toonde met het initiatief. Een Oosterse rijhouding is volgens hem net wat de Westerse hardrijders nodig hebben.

Rekenwerk

2008-07-15T11:02:00.001+02:00

In Catalunya wordt vaak en luid geklaagd dat de luiheid van Spanje wordt bekostigd uit de belastingopbrengsten van het nijvere volkje aan de woeste kust. Over de jaren 2002 tot en met 2005 werd per saldo 16 miljard euro meer aan de staat afgedragen dan teruggekregen in de vorm van investeringen en salarissen voor overheidspersoneel. Dat is 4 miljard per jaar en op een bevolking van 7 miljoen mensen, ofwel bijna 600 euro per hoofd van de bevolking, zeg 2.500 euro voor een doorsnee gezinnetje, ongeveer evenveel als een gemiddelde Amerikaanse family aan de oorlog in Irak meebetaalt. Ik wilde er juist een stukje over schrijven, toen een ogenschijnlijk niet gerelateerd bericht nieuw licht op de zaak wierp. Het blijkt dat in Catalunya 8% van de werknemers in de publieke sector werkt, waarvan de helft voor de regionale overheid en de rest voor gemeenten en staat en voor nog wat kleinere sectoren. De regionale ambtenaren zijn voor een groot deel in onderwijs en gezondheidszorg werkzaam. Landelijk gezien werkt bijna 13% voor de overheid en in het arme Extremadura zelfs ruim 22%. Daar stelt de particuliere sector op de landbouw na weinig voor. Maar goed, ik raakte vooral in het verschil met de landelijke trend geïnteresseerd. Wanneer je dat onderscheid tegen de omvang van de arbeidsmarkt afzet, blijken in Catalunya ongeveer 150.000 mensen minder in overheidsdienst te werken, een verschil dat deels wordt verklaard doordat sommige diensten aan particuliere organisaties zijn uitbesteed. De sociale verzekeringen bijvoorbeeld worden hier door de grote onderlinge verzekeraars beheerd. Stel dat die 150.000 personen gemiddeld 25.000 euro per jaar verdienen (de lonen zijn hier niet hoog), dan kom je aardig in de richting van 4 miljard. Kijk aan. Ik weet niet hoe de rekening van die verzekeraars op de betalingsbalans terechtkomt, maar het zou kunnen dat het nogal meevalt met de ongelijke verdeling. Wat overigens wel verschilt is de gemiddelde beloning. Die ligt landelijk rond de 15 euro per uur. In Catalunya verdienen we 17,50. Beter ben je af in Madrid, dat dan weer wel, waar 19,50 wordt opgestreken, evenveel als in die andere altijd ontevreden regio, Euskadi.

Tijdgenoten

2008-07-14T09:33:00.000+02:00

Al doende leert de ondergrondse reiziger, niet alleen van de inspanning maar ook van de omgeving. Het verblijf in een toeleveringsfabriek van de automobielindustrie heeft hem nieuwe inzichten over deze bedrijfstak opgeleverd. Dat auto’s steeds meer op elkaar lijken had de reiziger met eigen ogen al vastgesteld. Sinds de Eend en haar tijdgenoten uit het straatbeeld zijn verdwenen en hij de laatst overgebleven exemplaren als oude vrienden is gaan leren kennen, heeft het verkeer fors aan charme ingeboet. De reiziger zag een tijdje terug een volledig van sierstrips en merktekens ontdaan stadsautootje voor zich op de snelweg rijden en hoewel het al een oudje was, duurde het even vóór hij er een Seat Ibiza in herkende. Wat heb je hier anders, tenslotte? Het logo vertelt je welk merk je ziet en in één moeite door of je het mooi of lelijk mag vinden. De reiziger weet nu ook waarom alles op elkaar lijkt. Ten eerste omdat er nog maar vijf autofabrikanten zijn die meerdere onderling concurrerende merken leveren en ten tweede omdat deze fabrikanten met elkaar hebben afgesproken de prijs van hun modellen constant te houden. Lopen de materiaalkosten op, dan dienen de productiekosten naar beneden te gaan en dat gaat het best door auto’s steeds simpeler te maken. Het gevolg is dat tegenwoordig iedereen in een Ford rondrijdt. Het heet misschien anders, maar het is het niet. Omdat de kosten voorlopig blijven stijgen en naar verwachting zelfs versneld toenemen, zet ook de trend naar eenvormige vormeloosheid krachtig door. Denk overigens niet dat daarmee het werk van de ontwerpers eenvoudiger is geworden. Het vraagt diepe denkkracht om een inwisselbare aardappel het aura van exclusiviteit mee te geven waarop ze verkocht worden. Dit bericht heeft op de foto na weinig met Barcelona te maken, maar ja, ook Barcelona is een stad ergens ter wereld, een in toenemende mate inwisselbare woon-en-werk-unit op planeet Aarde, een sferische bol waarvan er in het heelal miljarden, om niet te zeggen oneindig veel, zijn. Vive la différence.

Kopzorgen

2008-07-13T12:30:00.005+02:00

Ik was al een tijdje op zoek naar een geschikte foto of poster van het televisieprogramma Polonia waarin met typisch Catalaanse zelfspot de eigen eigenaardigheden worden verheerlijkt, om aan de hand van de beelden de hoofdthema’s van de lokale cultuur door te nemen. De komst van een boek met grappen uit de serie biedt vanwege het omslag uitkomst. Omdat Catalanen in Madrid Polacos worden genoemd, bestaat het decor uit een sociaal-realistisch getekende flatstad waardoorheen op feestelijk-arbeideristische wijze wordt geparadeerd. We zijn hier immers sinds jaar en dag een stel communisten. De met lucht gevulde ezel die de massa’s meevoeren is el burro catalan. In Spanje hebben ze een stier, wij doen het met een ezel. De trein met de opwindsleutel verbeeldt de eeuwige problemen op het spoor. Er zijn hier voldoende treinen, maar vooral die van de Renfe staan voortdurend stil, zoals oplettende lezers zullen weten. De tomaten die de vliegtuigen rechtsboven uitwerpen verwijzen uiteraard naar het nationale bijgerecht, de pa amb tomaquet, brood met tomaat, in Madrid tegenwoordig in elke bar verkrijgbaar onder de exotische naam pamtomaca. En dan is er een hele reeks politici en andere vooraanstaande burgers zichtbaar, de een nog tevredener met zichzelf dan de ander. Op het tweede omslag, van een eerder boek, zijn nog de eigen communistisch paraderende tanks te zien, een grote fles cava op een onderstel waaruit met verwoestende kracht een kurk komt schieten. Wat ontbreekt zijn de slagbomen aan de grens, gemodelleerd naar de toegangspoorten van de tolweg. Polonia is de enige comunidad in Spanje waar je moet betalen om over een gewone snelweg, dus niet een als alternatief aangeboden kwalitatief betere autopista, te mogen rijden. Ja, die Basken die schreeuwen wel veel luider hoe oneerlijk het allemaal is, maar wij Polacos hebben het per saldo een stuk zwaarder. Gelukkig kunnen we erom lachen.

Lesseps

2008-07-12T11:30:00.002+02:00

De zomer is de tijd dat gemeenten de afgenomen verkeersdrukte aangrijpen om gauw een paar wegen open te breken die vervolgens tot ver in het najaar voor een gigantische puinhoop zorgen. De langstdurende bouwput van Barcelona en vermoedelijk een van de oudere ter aarde is Plaça de Lesseps, bij bezoekers van Gaudí’s Parc Güell welbekend als het metrostation waar de klim naar boven begint. Om het pad te vinden moet je je eerst met gevaar voor lijf en leden door een slagveld van telkens doorkruiste ruimtelijke plannen ploeteren. Plaça de Lesseps is een plein aan de rand van Gràcia waar de Ronda del General Mitre, ook wel de cinturón genoemd, doorheen loopt. Deze ronda is een halfverdiepte binnenstedelijke ringweg die soms een stukje overdekt is. Bij Lesseps hebben ze niet kunnen kiezen, mede omdat de al aanwezige metrobuis diepgaan onmogelijk maakt. Mijn geliefde, die met een onderbreking van tien jaar sinds 1966 in Barcelona woont, kan zich niet heugen Plaça de Lesseps ooit af te hebben gezien. Steeds als je denkt: nu kan het niet lang meer duren, breken ze de heleboel weer open en beginnen opnieuw. Niemand weet waarom. Toen ik twintig jaar geleden voor het eerst op Lesseps was, kon je via een voetgangerstunneltje onder de gillend drukke weg doorlopen. Het zag eruit als een weliswaar lelijke maar modern-logische ingreep die op een oor na gevild was. Een paar jaar geleden was de puinhoop zo groot dat de auto’s van alle kanten tegelijk op de arme voetganger kwamen afschieten. Je kon maar het veiligst met een enorme boog om Plaça de Lesseps heenlopen. Tegenwoordig lijkt het plein weer bijna af. Voorbij de metrobuis is een soort kuil gecreëerd waar het doorgaand verkeer even doorheen moet schieten, zodat op die plek het wijkverkeer eroverheen kan. Fraai is het nog steeds niet, maar het functioneert min of meer en het lijkt wel alsof Plaça de Lesseps zeer binnenkort werkelijk af zal zijn. Maar dat is al vaker beweerd.

Een hele gekke tijd

2008-07-11T10:48:00.000+02:00

Arme José Luis Rodríguez Zapatero. De lol begint onderhand van het regeren af te raken en het is hem aan te zien. Het kwajongensachtige hoofd maakt steeds vaker een opgeblazen, oververmoeide indruk. Tijdens de verkiezingscampagne kon hij tegenstander Mariano Rajoy nog in de maling nemen met diens gezeur over een crisis, maar sindsdien is de druk om toe te geven dat we inderdaad in plena crisis económica verkeren wekelijks toegenomen. Onlangs nog moest Zapatero tegenover een hem van rechts tot links vijandig gezind parlement beweren dat het begrip crisis iets persoonlijks is, want voor sommigen is het nooit crisis en anderen lijden er vrijwel altijd onder. Daar had hij natuurlijk gelijk in, zoals het ook waar is dat het weinig vruchtbaar is om elkaars toekomstverwachtingen de grond in te praten, zoals de oppositie op zulke momenten bij voorkeur doet. Het gelijk van de politicus is blijkbaar belangrijker dan het geluk van de mensen namens wie hij met praten zijn brood verdient. Afgelopen weekend was er even lucht. De arbeiderspartij hield zijn jaarlijkse partijcongres en vierde dat met wat leuke nieuwe benoemingen. Na in het kabinet de meerderheid voor hun rekening te hebben genomen, dringen ook in het partijbestuur de vrouwen tot de top door. Inmiddels dient de harde werkelijkheid zich weer aan. Voor het eerst in heel veel jaren is de werkgelegenheid afgenomen in de maand juni, toch de maand waarin de vakantiekrachten bij duizenden tegelijk een baantje nemen. De inflatie heeft ondertussen de 5% bereikt, waardoor het spook van de stagflatie door de nieuwsverslaggeving begint te waren. Ook Zapatero’s eigen ministers nemen daarom steeds vaker het woord crisis in de mond. Iedereen weet het toch al. Het zou misschien helpen als ze in een moeite door erkenden dat iedere economische crisis een energiecrisis is en dat de oplossing gewoonlijk gevonden wordt in nieuwe energiebronnen of in een spectaculaire uitvinding. Bezuinigen, snijden, ombuigen, afvloeien, dat maakt de mensen alleen maar armer. Met de stug doorgroeiende problemen rond de olievoorziening lijkt de tijd rijp om eindelijk werk te maken van zonne-energie. Dat zou in dit land, waar de koperen ploert bijna dagelijks zijn gezicht laat zien, vanzelfsprekend moeten zijn. Toch worden hier grote hoeveelheden olie verstookt om de zonnewarmte uit het leven te bannen. We zijn met z’n allen behoorlijk gek gaan doen.

Overmacht

2008-07-10T09:51:00.001+02:00

Wanneer ik zoonlief ’s ochtends met de bus naar school breng, komen we langs een tussen twee convergerende straten ingeklemd driehoekje dat op zeker moment werd kaalgeslagen en waar enkele maanden later activiteit ontstond. Er verschenen bouwkranen op het terreintje en aan de overzijde van de straat werd langs het plantsoen een betonfabriekje neergepoot. Via een onder de rijbaan doorgetrokken buis werd de natte massa naar de driehoek gespoten. Zoon en ik gingen een weddenschapje aan over de hoogte die het verwachte bouwwerk uiteindelijk zou krijgen. Ik hield het op acht verdiepingen, zoonlief vond voor zo’n klein plekje vijf wel genoeg. Voorlopig is onze nieuwsgierigheid nog niet bevredigd. Men begon namelijk met de grond in te gaan. Onder het aldaar aanwezige metrostation van lijn 5 wordt een station met overstapmogelijkheid aangelegd van lijn 9, een nieuwe lijn die met een grote slinger van het vliegveld via Hospitalet en de zona alta naar Badalona gaat lopen. Onderweg worden liefst 51 haltes aangedaan. Zo’n groot project moet wel vertraging oplopen. We zijn inmiddels twee jaar over tijd en de kosten zijn verdubbeld. Onvoorziene omstandigheden uiteraard, waarmee de begroters destijds onmogelijk rekening hadden kunnen houden. Wie bedenkt nou dat de graafmachines niet op tijd klaar zijn of dat ergens onderweg een fundering voor problemen zorgt? Dat is pure overmacht. En dat overal de prijzen oplopen, dat is marktgezien volstrekt tegennatuurlijk, dus dat mag ook niemand worden nagedragen. Lijn 9, het zal niemand verbazen, loopt van Noord naar Zuid.

Te laat

2008-07-09T09:59:00.002+02:00

Het gevaar dat je in deze stad over je afroept door op de fiets te stappen wordt voor een deel veroorzaakt door de onbekendheid met het fenomeen. Ik heb meermaals meegemaakt dat automobilisten me niet zien omdat ze er simpelweg niet op rekenen dat er iets zal zijn op de plek waar ik mij bevind. Dus word ik afgesneden door rechtsafslaande chauffeurs, die zich vervolgens (soms) in verontschuldigingen uitputten, en dus drukken auto’s die uit een ondergrondse parkeergarage komen hun neus pal voor mijn aanstormende fiets de rijbaan op, omdat ze dat zo gewend zijn en omdat het de enige manier is om in het drukke verkeer in te voegen. Het veiligst is hard fietsen, heb ik ontdekt. Door min of meer het ritme van het gemotoriseerde verkeer te volgen, verzeil je minder snel in hachelijke situaties. Met het huidige warme weer heeft dat evenwel een bijkomend nadeel. De hitte verdraagt de benodigde inspanning en aandacht niet. Zolang ik voortbeweeg en met mijn eigen snelheid een verkoelend windje opwek, heb ik niet in de gaten wat ik aanricht, maar wanneer ik dan op ongeveer tweederde van de afstand van huis naar werk ter hoogte van la sagrada família voor een stoplicht rem (door rood rijden is hier sterk af te raden) overspoelt me een golf van warmte, gevolgd door een uitbarsting van zweet die uit al mijn poriën ineens komt zetten. Te laat. Er is nu geen weg terug meer. Dat wordt aankomen met een rood aangelopen duizelig hoofd waar het zweet in straaltjes vanaf druipt. De kunst is dus om bijtijds je uitputting te herkennen en evenwicht te vinden tussen inzet en snelheid. Niet eenvoudig. Zo levert ieder ritje nieuwe kennis op, zoals de ontdekking dat taxichauffeurs hun reden hebben om bij een stoplicht tergend langzaam op te trekken. Dat komt omdat het ruitvormige pleintje dat gevormd wordt door de vier schuin afgesneden hoeken van de kruispunten in de eixample voor hen de ideale plek is om klanten af te zetten en op te pikken. In zo’n driehoekje tussen gevel en twee rijrichtingen kun je zonder het overige verkeer te hinderen stilstaan. Het is daarom ook bij uitladende vrachtwagens een geliefd plekje. Wanneer ze gedaan zijn scheuren ze pardoes de weg weer op, zonder aanstormende wielreizigers op te merken, vanzelf.

Broodje kwal

2008-07-08T09:39:00.000+02:00

De vondst van een reusachtige kwal met een doorsnee van een meter, vorige zomer langs het strand van de provincie Granada, de costa tropical, heeft een onverwacht gevolg gehad. De opwinding in de plaatselijke pers over de monsterlijke medusa, zoals een kwal hier heet, bereikte het internet en stroomde vervolgens zoals dat gaat de hele wereld over. Ook in China spoelde het nieuws aan. In de Chinese keuken is kwal zeer gewild, mits groot genoeg. Voor kleintjes haalt men er de neus op. Inmiddels was het bericht zoals dat gaat zodanig vervormd, dat men meende dat een meter de gemiddelde doorsnee was van de aan de Granadese kust aangetroffen medusas. Reden voor de Chinese ambassade in Madrid om een diplomaat naar Motril uit te zenden om de berichten te controleren en te bezien hoe een transportlijntje naar China kon worden opgezet, waarbij de dieren vers dienden te arriveren. Wie wel eens een kwal op het strand heeft zien liggen, weet dat de sjeu er snel vanaf gaat. Groot was de teleurstelling bij de Chinese vertegenwoordiger toen de gemiddelde mediterrane medusa te klein bleek om een peperduur importinitiatief te rechtvaardigen. De gemeente Motril, die de onverwachte werkgelegenheid stevig omarmde, wilde de beoogde handelspartner graag wat hoop bieden. Afgesproken is daarom dat zodra zich een kwallenplaag aandient (dankzij de overbevissing een telkens gewoner fenomeen) er een mailtje uitgaat naar de ambassade om de omvang van de medusas te komen beproeven. Tot die tijd behoudt de hele geschiedenis iets van een broodje kwal-verhaal.

Waterlanders

2008-07-07T10:01:00.001+02:00

¿Por qué no lloras? Waarom huil je niet? riepen boze socios Joan Laporta toe toen hij gisterochtend zijn stem kwam uitbrengen in de door de advocaat Oriol Giralt ingediende motie van afkeuring. In een ultieme poging om steun te verwerven voor zijn beleid en om heenzending door de leden van de club te voorkomen, had de voorzitter van FC Barcelona vorige week tijdens een toespraak zijn toevlucht genomen tot een van Hillary Clinton geleende tactiek: met verstikte stem en biggelende tranen laten weten dat je het heus goed meent met de mensen en dat je alles zult doen om ze gelukkig te maken. Dat is het niet het beeld dat bij veel aanhangers leeft. Die vinden Laporta een arrogante snob die het clubbelang ondergeschikt maakt aan zijn eigen politieke aspiraties en die niet bij machte bleek om in te grijpen toen de discipline in de kleedkamer trainer Rijkaard afgelopen seizoen volledig door de vingers glipte. Om de motie geldigheid te verlenen moest tenminste tien procent van de 118 duizend stemgerechtige leden opdagen om in Camp Nou zijn stem uit te brengen. Dat lukte met dertig procent ruimschoots. De vereiste tweederde meerderheid evenwel werd niet behaald. De voorstanders voor aftreden kwamen op zestig procent uit. Dat 24 duizend socios de moeite hebben genomen het aftreden van hun voorzitter te eisen, zal de positie van Laporta niet verbeteren. Toch mag hij tot de zomer van 2010, wanneer zijn ambtstermijn afloopt, blijven zitten. Het was Joan Laporta die acht jaar geleden met openlijke steun van de destijds nog zeer populaire Johan Cruyff op dezelfde wijze de langjarige voorzitter Nuñez naar huis stuurde. Gisteren werden Joan en Johan met boegeroep ontvangen. De troon is ernstig aan het wankelen gebracht. Of Laporta werkelijk die twee jaar nog vol maakt, is zeer de vraag.

Anker

2008-07-06T10:51:00.000+02:00

Plaça George Orwell is een onbebouwd driehoekje waar de Carrer dels Escudellers, een smalle steeg die haaks op de Ramblas staat, afbuigt naar de Carrer d’Avinyó. Vroeger was dit een van de minste buurten van de stad en nog altijd zijn aan de zuidgevel twee beruchte cafés te vinden. Voor de rest is de hedendaagse binnenstadnegosie van kledingswinkels en eetcafeetjes in opkomst. Het plein wordt bevolkt door een mix van toeristen en buurtbewoners die op de drie terrassen zitten en zwervers en newpunkers die met hun schurftige honden op de stoeptegels zitten. Je kunt er op een ongevaarlijke manier sfeer proeven. Toen Plaça George Orwell nog bebouwd was en de naamgever nog niet geëerd werd als chroniqueur van de burgeroorlog, werd de ondergrondse reiziger op deze plek beroofd. Hij was met zijn toenmalige liefje wezen eten in een restaurantje in Avinyó en werd op weg naar Plaça Reial door een opstootje aangetrokken. Er werd driftig geschreeuwd en geduwd en het was onmogelijk je daar niets van aan te trekken, want de kluwen mensen vulde Escudellers over de volle breedte. Terwijl ze wachtten tot er ruimte kwam om verder te lopen, gluurden de reiziger en zijn reisgenote over schouders naar de bron van alle opwinding, die zich in een in stikduistere brandgang scheen te bevinden. Even later op Plaça Reial bleek de portemonnee uit het schoudertasje van de reisgenote te zijn gelicht. De schade viel mee, nog geen tweeduizend pesetas, waardoor de bewondering over het stille gemak van de operatie overheerste. Dankzij die ervaring van inmiddels negentien jaar geleden voelt de reiziger een moreel recht om op George Orwell onder de bomen te zitten, een beetje te schrijven en wat om zich heen te kijken. Hij voelt een ongestoord gemak, kun je ook zeggen. Hij is er naar eigen inzicht nooit te veel of te gewoon. Het offer heeft een anker geslagen.

Negro

2008-07-05T11:10:00.001+02:00

Wanneer je de Ramblas afloopt, wijkt vlak voor je bij Colon bent aan je linkerhand de gevel terug. Op het zo gevormde halve pleintje zijn een drukbezocht terras en een pizzabar gevestigd. Erachter gaat een wonder verscholen. Een eenvoudig bord aan de deur vermeldt dat twee trappen op een hommage aan Dalí te vinden. Ik nam de moeite en belandde in de huiskamerstudio van Quimet Sabate, een autodidactisch schilder die door de grote meester uit Figueres geïnspireerde kunstwerken vervaardigt. De keuken is als atelier ingericht, de overige vertrekken hangen en staan barstensvol prachtige figuratieve doeken. Quimets tweelingbroer Joan leidde mij rond, terwijl Quimet zelf een luchtje schepte op het balkon. Hij was doende een sterk naar oplosmiddelen geurende grondlaag op een doek aan te brengen. We zijn precies gelijk op ons schildertalent na, deelde Joan mee. Hij heeft alles gekregen en ik niets. De vlotte prater Joan houdt zich met de verkoop van zijn broers werk bezig, waarvan beide inmiddels 72 jaar oude maar goed geconserveerde mannen prima kunnen rondkomen. Ik was vooral verrukt van enkele grote naakten waarin de kop van Dalí en van hem bekende elementen figureerden. Quimet was nog bijna een negro voor Dalí geworden, vertrouwde Joan me toe. Een negro is in dit geval een ghostpainter. Dalí heeft meer gemaakt dan een mens in een leven kan schilderen, beaamde ik. Dat nam Joan voor mij in. Aangemoedigd beweerde ik zelf eens als negro te hebben opgetreden, waarmee ik verwees naar de romans die ik heb geredigeerd en ook wel naar de roman die ik onder pseudoniem heb geschreven. Ik voelde hier op dit moment meer goed dan kwaad mee te doen. Joan drukte mij een curriculum vitae in handen waaruit bleek dat Quimet als jongeman naar Tetuán is vertrokken en later in Mexico zijn eerste succes heeft beleefd. Terug in Spanje kwam hij in de jaren zestig met Dalí in contact. Een paar van zijn doeken hangen in het stedelijk erotisch museum. Verder is hij vooral onbekend. Zijn topstukken springen eruit qua penseelvoering en compositie, maar ook de voor het dagelijks brood geschilderde doekjes zijn met zorg vervaardigd. Voor nog geen honderd euro heb je al een ambachtelijk geschilderd portret van Dalí, compleet met waanzinnige oogopslag, aan de muur hangen. Ik was op de fiets op weg naar Plaça George Orwell, waar ik wilde schrijven in de buitenlucht, en zocht een stalling die ik pas aan het einde van de Ramblas vond. Zo kwam ik per ongeluk in het atelier van Quimet Sabate terecht. Mijn dag kon niet meer stuk.

Voorbij

2008-07-04T09:33:00.000+02:00

Van alle opmerkelijke gebruiken in deze stad mag zeker de gewoonte niet onvermeld blijven om posters waarop culturele evenementen worden aangekondigd te lang te laten hangen. Concerten, theatervoorstellingen, bijzondere exposities, ze worden geadverteerd op abri’s, in metrostations en op plestik vaantjes die van lantaarnpalen wapperen, keurig met vermelding van de betreffende data. Ze hangen er meestal ruim op tijd, wat met het oog op het tijdig aanschaffen van kaartjes wel zo handig is. Tot zover is alles begrijpelijk. Maar het gekke is dat ze er ver na afloop van het evenement nog steeds hangen. Niet een dag of twee, nee, echt weken. Toen me dat voor het eerst opviel, veronderstelde ik dat van een vergissing sprake was. Toen ik het nogmaals opmerkte, besloot ik er eens op te letten. Al gauw herkende ik een patroon. De aankondigingen hangen er altijd te lang. Je ziet het alleen met reclame voor dit soort toch vrij strikt aan vooraf vastgestelde data gebonden cultuuruitingen. Bedrijfscampagnes voor auto’s, mode, telefoons, vliegvakanties en de pas begonnen uitverkoop zijn meestal vrij snel weer verdwenen. Waarom blijven dan die bij uitstek tijdgerelateerde kunstannonces telkens hangen tot ver na de dag waarop de mededeling nog waarde heeft? Waarom moeten we weten wat we hebben gemist? Wat wordt ons hier ingepeperd? Dat we a-culturele sukkels zijn? Wordt ons op deze manier verzocht een volgende keer scherper op te letten? Kost het de gemeente soms niets om de stad met aanplakbiljetten vol te hangen? De meeliftende sponsors zullen toch wel voor hun patronage betalen, mag je aannemen. De ondergrondse reiziger kan denken wat hij wil, en zoiets levert vaak verrassende antwoorden op, maar per saldo blijft het een duistere zaak. Goed op de data letten, luidt het devies.

Kwakzalfje

2008-07-03T09:52:00.001+02:00

Dat meloenen een positieve uitwerking op het libido kunnen hebben, zal sommigen al langer bekend zijn, maar nu is wetenschappelijk vastgesteld waarom. Het gaat specifiek om de watermeloen, in het Spaans sandía geheten en hier als een aparte vrucht zonder etymologische stamverwantschap beschouwd. In de sandía zit een stof die de bloedvaten ontspant, waardoor de bloedtoevoer naar de extremiteiten verbetert. Hetzelfde effect derhalve als viagra en al die fijne pillen die de gemiddelde computergebruiker via zijn email van allerlei met exotische namen getooide afzenders krijgt aangeboden en die de koper een leven vol aanranding en zalig bruut geweld beloven. Uiteraard werkt sandía niet zo plotseling als een pil, maar regelmatige consumptie geeft hetzelfde resultaat en de bijwerkingen blijven achterwege. De sandía, die heerlijke zomerse dorstlesser, blijkt een wondermiddel voor de gezondheid te zijn. Met ieder nieuw onderzoek wordt de lijst van positieve eigenschappen langer, juicht een medewerker van Texas A&M University, ontdekker van de werkzame stof. Sandía sterkt het hart, helpt afvalstoffen uit het lichaam verwijderen en schraagt het afweersysteem. Een klein probleempje is dat al die schitterende ingrediënten vooral in het wit te vinden zijn, die bittere rand tussen vruchtvlees en schil. Dun snijden dus, wanneer je sandía eet.

’s Zomers deftig

2008-07-02T09:57:00.000+02:00

Het is al een aantal dagen zo warm, dat de mussen van het dak zouden vallen als ze er nog waren. Hun taak is overgenomen door de duiven. Er liggen opvallend veel gave lijkjes op straat, met de snavel tussen de borstveren, te wachten tot ze in een stilleven worden opgenomen. Nu de hele stad van hitte is doortrokken, schaamt niemand zich nog om er bloot, dat wil zeggen met weinig kleren aan, bij te lopen. Onder vrouwen zijn kleine hemdjes en lange hippieachtige jurken met een nekbandje populair. Beide drachten laten de borsten goed zien. Om ze aantrekkelijk te presenteren wordt eronder een strapless push-up bh gedragen. De zogenaamd onzichtbare plestik schouderbandjes zijn dit jaar gelukkig taboe. Wat je ook veel ziet is de korte zijden kamerjas, waarbij het ene pand losjes over het andere wordt geslagen en de punt van de V tot ruim onder de borsten doorloopt. Je kijkt moeiteloos naar binnen. Op minder warme dagen zijn het vooral Zuidamerikaanse vrouwen die hun handel ruimhartig etaleren, maar nu de hitte regeert doet iedereen aan deze mode mee. Niet iedereen heeft evenveel in de aanbieding en met de vrolijk doorstijgende gemiddelde leeftijd van de stadsbevolking is wat je te zien krijgt niet allemaal even appetijtelijk, maar dat mag de pret niet drukken. Het is zomer en dan gelden in deze toch wat deftige stad andere normen. Per saldo valt er genoeg fraais te bewonderen op straat en in het openbaar vervoer. De snijdende kou in metro en bus blijft een door onbegrip aangewakkerde kwelling, maar daar staan momenten van pure levenslust tegenover.

Er zijn

2008-07-01T10:17:00.000+02:00

Wanneer je rijk geboren bent en verder geen bijzondere talenten of aandrang tot presteren bezit en je woont in een aangenaam klimaat of je durft de stap aan je in zo’n klimaat te vestigen, dan kun je altijd nog dandy worden. De aanvullende vereiste voor deze levensvervulling is dat je jezelf een mooie jongen vindt en dat je je verschijning met zorg onderhoudt. Een eerste harde voorwaarde voor de dandy is haar, liefst golvend, al mag steil of krullend ook, zolang het maar op de hoofdhuid blijft zitten. Vervolgens is slank zijn onontbeerlijk, gevolgd door een gebruinde teint, een duur horloge en dito zonnebril en een liefst zo opvallende ring dat het haast aanstootgevend is. Kledingkeuze licht conservatief, met leren schoenen. Uiteraard rook je onophoudelijk, wat overigens het slankheidsideaal ten goede komt. De rest is gek genoeg franje. Sportwagens, speedboaten, een jonge meid aan je zijde, het lijken de verworvenheden bij uitstek van de tevreden nietsnut, maar feitelijk doen ze er niet toe. Eenzaam ben je toch wel, dat brengt het vak nu eenmaal met zich mee, en eenzaam kun je evengoed in je eentje zijn; is wel zo goedkoop. Het hoeft namelijk zo duur niet te zijn, de dandy uithangen. Ik ben tot deze ontdekking gekomen doordat er flink wat van deze luxe zwervers rondlopen in mijn middenklassewijk. De meeste van hen zijn niet meer zo jong. De ooit zo egaal gebruinde huid wordt zoetjes aan wat vlekkerig en haar is inmiddels een pijnlijk onderwerp. Toch houden ze manmoedig aan hun jeugdigheid vast. Wat moeten ze anders? Er zijn ook derdegeneratiedandy’s bij, oudere heertjes die na een arbeidzaam leven een deel van hun pensioen ineens hebben laten uitkeren om zich de parafernalia van het dolce far niente aan te meten. Je haalt ze er ogenblikkelijk uit. Zo oud als ze zijn, brandt in hun ogen een jongensachtig geluk om de vervulling van een levensdroom. Dat hoort natuurlijk niet. De ware al wat oudere nietsnut heeft de uitstraling van een blok eikenhout. Niets raakt hem. Hij raakt niets. Hij is slechts aanwezig.

De orde van de dag

2008-06-30T09:43:00.000+02:00

Mallorca blijkt dus net even Spaanser dan Duits. Het is geen nieuws, zoals alle emoties van de komende dagen zich keurig aan de voor dit soort volksgeluk voorgeschreven clichés zullen houden. Een overwinningsroes is als een kauwgumbel. Je moet er telkens lucht in blijven blazen, op gevaar af dat hij knapt, anders loopt onvermijdelijk de spanning eruit. Daarom aandacht voor Euskadi, waar minister-president Juan José Ibarretxe een truc heeft bedacht waar ze in Catalunya stikjaloers op zijn. De lehendakari, zoals de hoogste regeringsbaas in Euskadi mag heten, gaat het volk vragen of het zich te zijner tijd in een referendum over zijn zelfbeschikkingsrecht zou willen uitspreken. Een referendum kan alleen met toestemming van het nationale parlement worden uitgeschreven, en dat ziet dit parlement in deze kwestie absoluut niet zitten, maar een enquête naar de belangstelling voor onafhankelijkheid, een meningenpeiling onder de voltallige bevolking, dat moet kunnen, dacht Ibarretxe. Bovendien wil hij de burgers in één moeite door vragen om zich tegen het geweld van ETA uit te spreken. Vragen om vrede, wie durft daar op tegen te zijn? Afgelopen week ontving Ibarretxe’s nationale partij regionaal-parlementaire steun voor het idee, met dank overigens aan een enkel lid van de communistische partij van Euskadi, verklaard niet anti-ETA. Pro-ETA zijn is verboden. De draagstem was bedoeld om Ibarretxe en landelijk premier Rodriguez Zapatero, tot voor kort ongemakkelijke bondgenoten in de strijd om een voor Madrid aanvaardbare oplossing, tegen elkaar in het harnas te jagen. Dat lijkt te lukken. De regering is not amused door het plan, dat ze voor een goedkope verkiezingsstunt houdt. In Catalunya ondertussen juichen de linkse republikeinen en verenigd perspectief de Baskische volksraadpleging toe. En plena crisis económica is een constitutioneel opstootje meer dan welkom. Daar kan geen sportieve verbroedering tegen op.

Mallorca

2008-06-29T10:53:00.001+02:00

Het was te verwachten, Catalunya is om. Ook hier wordt la selección roja hartstochtelijk gesteund. Om de steven door de wind te helpen benadrukken de media graag de cruciale inbreng van Catalaanse voetballers in het succes, waarbij voor het gemak Andrés Iniesta uit Albacete, spelend voor Barça tenslotte, en de door Barça begeerde canario David Silva, uitkomend voor het surrogaat-catalaanse Valencia, tot deze categorie worden gerekend. En dan heb je nog Dani Güiza van Real Mallorca, club van een ooit tot Catalunya behorend eiland waar niet te vergeten een sterk op Catalaans lijkende taal wordt gesproken. Afijn, over Mallorca gesproken, een finale tussen Duitsland en España vraagt als vanzelf om een feestelijk gerecht van deze bij Duitsers zo geliefde vakantiebestemming. Op het vliegveld van Mallorca, na Barajas bij Madrid het grootste van het land, worden alle aanwijzingen in mallorquin, castellano en Deutsch verstrekt. Op Mallorca verbouwt men amandelen, tomaten en vruchten. Schil en snij een mooie voorraad abrikozen en perziken. Schil ze eventueel niet. Bak twee grof gesneden uien met knofllok en mediterrane kruiden, voeg een flinke handvol grof verbrokkelde geroosterde amandelen toe. Doe er dan de vruchten bij en kort daarop een paar gesneden tomaten. Een teugje wijn geeft vocht. Laat het niet te lang sudderen. Kook naar eigen voorkeur een geinige pasta en maak pan con tomate klaar. Brood in plakken snijden en inwrijven met tomates de fregar, speciale extra sappige tomaten, met zout bestrooien en olie erover gieten. Bij dit alles ijskoude rode wijn. Mocht España winnen (en eigenlijk hebben we al gewonnen, ongeacht de uitslag van vanavond), dan treden we een nieuwe werkelijkheid binnen. En plena crisis económica legt het volk een nooit vertoonde eensgezindheid aan de dag. Ik hoop maar dat het niet te lang duurt. Eensgezindheid is een voedingsbodem voor angst. Verdeelde volken zijn gelukkiger. En dit is dan de laatste plato combinado van deze Eurocopa. Het was niet altijd eenvoudig uit de traditioneel beschikbare ingrediënten een eetbaar maal te tvoeren. De ondergrondse reiziger vertrouwt al jaren op diverse Aziatische keukens voor zijn smaakvervoering. Bovendien eet hij, zoals veel mensen, vaak hetzelfde. We betrekken onze producten van een wereldwijde voedselmarkt, maar voorzover we niet op traditionele kookkunst vertrouwen scheppen we al snel een eigen traditie waarin wat ooit experimenten waren tot het standaardrepertoire zijn gaan behoren. Een mens hecht aan begrijpelijkheid.

Ruilverkaveling

2008-06-28T13:08:00.000+02:00

Bij het uitzendbureau voor taaldocenten fungeert de werkverdeler als spin in het web. Wie een klusje zoekt is volledig afhankelijk van zijn gunsten. De werkverdeler heet Vince en spreekt Spaans met een Australisch accent. Hij heeft een kaalgeschoren hoofd met vanaf het achterhoofd een lange neerhangende pluim, bakkebaarden, hier en daar een stuk metaal door zijn huid geslagen en een zilveren ring rond het stompje van zijn rechterduim. Wanneer ik aan het eind van de middag langsga, heeft Vince een kleine porro klaarliggen op zijn bureau om direct bij verlaten van het pand te kunnen opsteken. Vince is broodmager. Gisteren ontdekte ik waarom. Vince gaf een feestje voor docenten en personeel van het uitzendbureau bij hem thuis. Wij gingen erheen na eerst bij een Indiaas restaurant te hebben gegeten. Vince woont niet ver van Plaça Espanya, op de bovenste verdieping van een huis zonder lift. Eerst omhoog naar de planta principal, dan vijf verdiepingen voorbij en ten slotte de attico. 126 treden, vertelde Vince trots. Gemiddeld vier keer per dag loopt hij die trappen op. Het is zijn lichaamsbeweging. Eindelijk gearriveerd was onze beloning een riant terras met uitzicht over de lichtjes van de Eixample en daarachter de donkere schaduw van de heuvel. Een zacht briesje bracht allerlichtste verkoeling mee. Wanneer een vlaagje vat op de plantjes kreeg, dreef de nog wat zure maar al veel belovende geur van marihuana in onze neus. De reiziger dronk wijn en kwebbelde met collega’s. Allemaal kenden we Vince, maar elkaar kenden we niet. Veel van die vreemdelingen hebben al een lange geschiedenis van weg zijn achter zich. Bij eerste gelegenheid hebben ze familie, vrienden en hun jeugd achter zich gelaten en zijn over de wereld gaan zwerven. Het buitenlander zijn zit ze in het bloed, zogezegd. Nergens horen ze erbij. De reiziger voelde zich maar een eenvoudige landverruiler. Hij is hier toevallig terechtgekomen en nu zijn wortels steeds beter greep krijgen op de aarde ziet hij zichzelf niet zo snel weer weggaan. Beter zo, denkt hij.

Facelift

2008-06-27T09:58:00.001+02:00

Het partijcongres van de Volkspartij van afgelopen weekend, dat een hete strijd beloofde te worden, heeft een eenvoudige zege voor partijleider Mariano Rajoy opgeleverd. Zijn ruk naar het midden, met een al eerder gepresenteerde nieuwe woordvoerster en nu ook een nieuwe tweede vrouw plus eerherstel voor de door de rechtervleugel door het slijk gehaalde burgemeester van Madrid, is door de leden zonder veel morren aanvaard. Dat is op zijn minst opmerkelijk te noemen. De kroonprins van de voormalige regeringsleider Aznar, die een zwakke oppositie met een kansloze verkiezingsnederlaag bekocht, heeft de oude rechtse garde aan de kant geschoven en kiest voor een gematigde koers waarbij samenwerking met de regerende socialistische partij niet op voorhand wordt uitgesloten. Verstandige politiek, zou je zeggen, maar wat doet Rajoy er dan nog? Die was zelf toch ook van de oude kliek? Een fraaie houdini-act, al met al. Er schuilt uiteraard een adder onder het gras. De volgende verkiezingen laten nog bijna vier jaar op zich wachten, dus is het wat vroeg voor een revolte. Laat Rajoy nog maar even zijn karakterslapte tonen, dan komt de opstand wel wanneer het nodig is. Tekenend is, zoals El País berichtte, dat daags na de verkiezingsnederlaag diverse internetdomeinnamen met het jaartal 2012 erin werden geclaimd. De meeste ervan vertonen weinig activiteit, maar esperanza2012.com is een gestaag groeiende database van laagbijdegrondse aanvallen. Daar moet toch een strategische bedoeling achter steken. Van de Arbeiderspartij ondertussen geen nieuws. Iedere week blijkt de crisis een klein beetje erger dan vorige week voorzien. De groeiverwachting zit al bijna op nul, de werkloosheid ruim boven de 10 procent. Langzaam komt de waarheid dichterbij. Waar het wel gezellig is, dat is op het ereterras bij de wedstrijden van la selección. Gisteren mocht vice-president Fernandez de la Vega zich laten omhelzen en vielen kroonprins en gemalin elkaar bijna onprotocollair in de armen. Aanstaande zondag mogen ZP en de rey elkaar eens stevig op de schouders slaan. Que viva España.

Plancha

2008-06-26T09:48:00.001+02:00

De penalty waarmee Seks, zoals de Spaanse verslaggevers Cesc Fabregas hardnekkig blijven noemen, España voorbij Italië schoot, voert de Eurocopakoorts danig op. Voor het eerst in jaren geen penalties verloren, niet op 22 juni verloren, niet van Italië verloren en niet in los cuartos de final naar huis, aanwijzingen te over om de gedachte te voeden dat er deze keer wel eens wat in kon zitten. Dan moet wel voor de tweede maal met het herrezen Rusland worden afgerekend. Vorige keer lukte het met soep, voor vanavond gokt de ondergrondse reiziger op geroosterde groente. Verhit een plancha, giet er olijfolie over en bak in dunne, overlangse plakken gesneden bosui, paprika, aubergine, courgette, groene asperges (die zijn van zichzelf al dun en overlangs) en een handvol gekraakte teentjes knoflook. Niet kruiden, hooguit een beetje zout. Laat alles afkoelen en maak een salade van rucola, bosuien, walnoot, tomaat, olie en basilicum en leg er eventueel een plakje gesmolten geitenkaas met een paar druppels honing op. Bij dit alles een goed glas stevige rode wijn en brood. De groenten happen heerlijk weg. Laat ze als haring door de keel glijden. Drink vantevoren een glas vodka op de goede afloop. Hou voor de verlenging olijven en augurken, de echte, achter de hand. Deze al vaker aangehaalde echte, bittere augurken zijn in iedere Russische speciaalzaak te koop. Russische speciaalzaken vind je tegenwoordig overal.

Derby

2008-06-25T10:07:00.000+02:00

In de zomer van 2003, toen de ondergrondse reiziger in de veronderstelling leefde dat zijn toekomst wel eens in Berlijn kon liggen, bezocht hij deze naar Duitse begrippen bruisende metropool in het hart van Europa voor een nadere kennismaking. Al gauw zou alles anders lopen dan afgesproken en kwam de reiziger in Barcelona terecht, maar goed, dat soort onzekerheid vormde in die dagen de kern van zijn bestaan. Met weinig geld en een notitieboekje op zak sjouwde de unverfroren reiziger de snikhete straten af. Alles wat zijn aandacht trok kwam op zeker moment in een of andere vorm in dat boekje terecht. Ook bezocht hij volop musea en cafés, galeries, boekhandels, gekke winkels, kerkhoven, enge stegen, beroemde gebouwen, wat niet al. Zijn favoriete lunch bestond uit een broodje falafel met een plastic beker of blikje bier, voor slechts € 2,50 op vrijwel elke straathoek verkrijgbaar in een ambulante snackbar. Met welgevulde maag toog hij dan verder tot de avond viel en het tijd werd een bioscoopje te pikken, alvorens nog wat te drinken en naar zijn tijdelijk onderkomen in Friedrichshain terug te keren. Het was op een van die avonden dat een alleenstaande moeder warme gevoelens bij onze reiziger wist op te roepen, overigens zonder dat deze ontmoeting de in zijn leven niet ongebruikelijke verstrekkende gevolgen zou hebben. De wedstrijd van vanavond doet als vanzelf de gedachten naar Berlijn teruggaan. Duitsland – Turkije heeft alle kenmerken van een stadsderby. Leg de falafel in een bedje van zuur, kool, wortel en augurken en zo meer. Drink er lekker bier bij en laat je zonder vooringenomenheid verrassen door de ontwikkelingen op het veld.

La verbena

2008-06-24T11:14:00.001+02:00

El dia de Sant Joan, naamdag van de ondergrondse reiziger, begon gisteravond met la nit de Sant Joan en met de bijbehorende coca, cava en petards. Coca is zoet broodgebak met geconfijte vruchten en pijnboompitten, cava is champagne die zo niet mag heten en petards zijn rotjes. Ter verhoging van de feestvreugde worden op pleinen en aan het strand van takken, oude meubels en brandhout grote vuren aangelegd, om afscheid te nemen van het oude en met onbezorgd gemoed de zomer te begroeten. Ongeveer zoals in Oost-Nederland de wintergeesten met een paasvuur worden verdreven. Met Sant Joan knalt het vuurwerk beduidend harder dan met oudjaar, wanneer het maar een slappe bedoening is. La verbena, het nachtfeest, of in het Catalaans la revetlla, duurt inderdaad tot het ochtendgloren. In Finland, waar ze Juhannuspäivä ook uitbundig vieren en waar de ochtend al vroeg komt, gaan ze door tot niemand meer kan, ergens mid-juli. Sant Joan, tweede man van het christendom, kreeg dus de zomerse zonnewende toebedeeld, pal tegenover de schijnbaar voor onmogelijk gehouden winterwende, waarvoor het zwaartse geschut in stelling werd gebracht. De heilige maagd komt er maar bekaaid af met 15 augustus, het begin van de oogsttijd. Sant Joan is in Catalunya een veel grootser festijn dan in de rest van het land. Iedereen doet hier een puente, de maandag erbij nemen en vier dagen vrij. Dan nog even vijf weekjes door en het is alweer augustus, de maand dat alles stilligt.

Holy shit

2008-06-23T10:05:00.000+02:00

De erfenis van Antoni Gaudí wordt verkwanseld, waarschuwt de stichting ter bevordering van kunst en ontwerp, FAD. De diverse restauratiewerkzaamheden die aan zijn nalatenschap plaatshebben, worden niet alle even zorgvuldig in de geest van de geniale zonderling uitgevoerd. De stekeligste doorn in het oog is La Sagrada Familia, de kerk die volgens velen maar beter onaf had kunnen blijven, als een monument van het eigenzinnig optreden van de diepgelovige bouwmeester. In je eentje een kathedraal bouwen, dat kan niet, hoe godvruchtig een mens ook wezen wil, en dat had de eeuwige boodschap van die raadselachtige steenklomp moeten zijn. Nu de kerk ontstuitbaar richting voltooiing gaat, wordt steeds duidelijker dat het eindproduct een bleke afspiegeling van de oorspronkelijke plannen oplevert. Ook de aanpak van Casa Batlló en het Palau Güell roepen vraagtekens op. De geheimzinnigheid waarmee de alweer twee jaar durende renovatie van de laatste is omgeven, doet de stijlpuristen het ergste vrezen. Het wordt tijd om een eind te maken aan de voortdurende schending van het auteursrecht van Gaudí, aldus een door FAD geopenbaard manifest dat is ondertekend door hoge bestuurderen van onder andere het MACBA, de Fundació Miró en de Fundació Tàpies en het museum Reina Sofía te Madrid. Misschien moest de Unesco maar eens ingeschakeld worden om te beoordelen wat er met de diverse door haar tot werelderfgoed uitgeroepen kunstwerken wordt uitgespookt. Wie nergens mee zit is de economie. De rijen voor de ingang worden er vooralsnog niet korter op.

Romeinse lusthof

2008-06-22T11:13:00.000+02:00

Toen in het jaar 45 voor Christus de Romeinen heel Hispania aan zich onderwierpen, stuitten ze in het diepe zuiden, niet ver van zee, op een zwavelhoudende bron. Omdat hun legerleider zoals velen in die dagen syfilitisch was, bouwden ze er een badhuis. Een nabijgelegen dorpje kreeg de naam Casares mee. Ik was er elf jaar geleden. Een verzameling dicht opeengepakte witte huisjes met stoffige pleintjes, waar de enige opwinding door je eigen onrust werd veroorzaakt. Vanaf het kerkplein kon je in de verte Afrika zien liggen. Meer naar links was de aanstormende 21^ste eeuw zichtbaar. De partij GIL van de gelijknamige burgemeester van Marbella had inmiddels ook in de buurgemeente Estepona, waar Casares toe behoort, de touwtjes in handen. De talrijke hippies die op de berghelling in een verbouwde geitenschuur woonden en leefden van zon en wind, spraken hun vrees uit voor wat er allemaal zou kunnen veranderen in hun paradijsje. Inmiddels is er inderdaad een hoop gebeurd. De snelweg is doorgetrokken en in wat toen nog maagdelijke dalen waren zijn golf courts en luxueuze urbanizaciones verschenen. Een ervan, met historisch besef Valle Romana gedoopt, staat nu in de aandacht vanwege een bestuurlijk verrijkingsschandaal waaraan het college van B&W, bestaande uit de socialistische partij van Andalucía en de opvolgpartij van Gils beweging, zich schuldig zou hebben gemaakt. De snelle stijging van de onroerend goedprijzen van de afgelopen twee decennia is vooral veroorzaakt door de handel in concessies en onvoltooide projecten. Voordat een huizenkoper zijn peperdure woninkje betrad, hadden heel veel verschillende partijen er wat op verdiend. Omdat niet al die verdiensten even legaal waren, was het logisch dat ambtenaren en bestuurders tot medeplichtigheid werden verleid. De bouwgolf is voorlopig voorbij, maar daar achteraan zal de fraudegolf nog wel even doorrollen.

Tilt

2008-06-21T10:42:00.001+02:00

Lang geleden, toen onder leiding van Louis van Gaal de jeugd van Ajax furore maakte in Europa, nam de ondergrondse reiziger die destijds nog in de Jordaan woonde bij een wedstrijd op tv een patatje pil. Patatje kopen bij de snackbar in de Willemsstraat, bekend van de slogan: honger als een wolf, vlug naar snackbar Dolf; onderweg naar huis een xtctje tussen de kiezen geduwd krijgen en met het frietje op de bank Ajax kijken. De tegenstander die avond was Ferencváros, de in groenwit gestoken roemruchte voetbalclub uit de wijk Ferencváros in het zuidoosten van Budapest. Toen eind negentiende eeuw de hoofdstad van Hongarije met Oostenrijks geld werd uitgebouwd tot het Parijs van het Oosten (er zijn evenveel Parijzen van het Oosten als Venetiën van het Noorden), kreeg iedere wijk de naam van een telg uit de keizerlijke familie mee. Ferencváros betekent Fransstad. De ondergrondse reiziger heeft een paar keer het knusse stadionnetje langs de Üllői út mogen bezoeken, in gezelschap van een vriend die er in de buurt woont en al sinds zijn vroegste jeugd de club toejuicht. Afijn, het spel werd die avond al snel een onbegrijpelijke flipperkast die de arme reiziger en zijn maten compleet op tilt sloeg. Met herhalingen meegerekend rolden de doelpunten als extra ballen op iets te vaak bespeelde kast over het scherm. Gelukkig duurde de wedstrijd maar een kwartier, anders was het nog dertig nul geworden. Wie de wedstrijd van vanavond liever van een afstandje beziet, waarmee de overtuiging wordt bedoeld dat je naar herhalingen zit te kijken, kan het beste op een mooie fles vodka vertrouwen. Eet er Russische augurken en zelfgemaakte friet bij. Wat er ook gebeurt, je geniet met volle teugen van je emoties.

Transactie

2008-06-20T09:32:00.000+02:00

In een fraai koopmanshuis aan de Gran Via de les Corts Catalanes is een bankfiliaal gevestigd volgens het ooit door le Corbusier bedachte concept van een kant en klare en eenvoudig te vervangen eenheid. Zoals bij meer functionele bouwkundige ideeën is ook hier de gedachte dat aan nut en eenvoud een schoonheidsideaal ten grondslag lag volledig op de achtergrond geraakt. Modern functionalisme, dat is gevel weg, binnenwerk eruit rammen, laatje naar binnen schuiven en eventueel een deel van de gevel terugplaatsen omdat het moet van de gemeente. Het laatje bevat hier een in kleurloos tl-licht gevangen vriescel waarin menselijke wezens met de moed der wanhoop proberen iets van hun menselijkheid te bewaren. Voorin zit de dame van de kassa. Bij haar kun je eenvoudige transacties afhandelen of je belangstelling voor een financieel product bekend maken, waarna zij een van de verderop in de vriescel bivakkerende financieel productverkopers waarschuwt dat er iemand staat te popelen om een financieel gesprek op hoog niveau te mogen voeren. Het gespreksniveau, voor alle duidelijkheid, is eenduidig en uitsluitend met de hoogte van je bankrekening verbonden. Soms houdt een bezoeker zich niet aan het protocol. Binnenlopen en meteen doorbanjeren richting het bureau van een duidelijk niet erg drukke productverkoper: het lijkt misschien vanzelfsprekend, maar het is toch heus verboden. Dan moet de dame van de kassa, diep in haar hart een lief klein meisje dat ’s avonds naar Operación Triunfo kijkt, opeens streng optreden. Ze kan het goed, hoor, de banjeraars houden geschrokken hun schreden in en gaan gedwee op een bankje zitten wachten, maar zij zit nu met die emotie in haar lijf. Ze trilt ervan. Het liefst zou ze heel hard gillen, of haar favoriete liedje uit OT ten gehore brengen, het zou fysiek gesproken ook het verstandigst zijn, maar in de vrieskou heerst beleefde stilte. Dus slikt ze haar behoeften in en laat de adrenalinestoot als een premature opvlieger overwaaien. De reiziger, die een betrekkelijk zinloze transactie heeft aangegrepen als aanleiding voor een tochtje de stad in, ziet het gebeuren en heeft met haar te doen. Hij werpt haar een broeierige glimlach toe die haar vertrouwen in het sprookje dat haar leven heet herstelt. Tot de volgende keer maar weer. Daar doet ze het graag mee.

Angst en beven

2008-06-19T09:46:00.001+02:00

De kwartfinales zijn bekend. Na het leuke voetbal van de afgelopen twaalf dagen is de zakelijkheid aan zet. Alles wijst op de onvermijdelijke finale Duitsland – Italië. In Catalunya vrezen ze er al voor. De wedstrijd tegen het eeuwig mazzelende moederland aan gene zijde van de zee wordt met angst en beven tegemoet gezien. Misschien draagt het bij aan het bescheiden enthousiasme dat de verrichtingen van la selección hier tot nu toe weten te wekken. Buiten het kroeggejuich om een doelpunt heb ik pas een keer een verdwaalde idioot op een brommer luidkeels España door de nacht horen schreeuwen. Scepsis slaat om in fatalisme. Toch hoop ik van harte dat España de finale haalt (na winst op Nederland in de halve), omdat ik zo graag wil ontdekken hoe mijn Catalaantjes dan reageren. Succes verbroedert. Een sprankje hoop bieden de woorden van Gianni Mura, medewerker van de Italiaanse krant La Repubblica, vanochtend in El País. In Italië hebben ze evenmin veel vertrouwen in een goede afloop, want Spanjaarden, zo is algemeen bekend, houden zich zelden aan de afspraak. Afijn, de eerste publieksfavorieten die de bietenbrug op mogen zijn de Portugezen. Dat riekt naar koolsoep. Fruit uien, wortels en knoflook in olijfolie. Voeg peper, zout, bladkruiden, een spaans pepertje en een kruidnagel toe. Snij wat je aan kool kunt krijgen in repen en duw in de pan. Beetje water erbij, groene wijn, tomaten, misschien wat gember en nog een aardappel. Laat het sudderen. Eet met brood en geitenkaas en drink een goed glas wijn. Mocht het anders lopen, bewaar dan een restje soep als basis voor een ragoût.

Geluk

2008-06-18T09:26:00.001+02:00

Eindelijk breekt de zomer aan. De laatste buien zijn overgedreven, volgens de weerlui. De zwakker wordende golfstroom lijkt de buien steeds zuidelijker aan wal te waaien. Overal in het land was het koud en nat; zelfs in Andalucía verregenden de grote voorjaarsferia. Hoe dan ook, mooi weer is een prima aanleiding om voor España – Griekenland een stevige salade te bereiden. Kook wat aardappels in blokken. Snij uiten, paprika, tomaten en komkommer. Voeg een fijne combinatie van olijven en witte bonen toe. Olijven zijn hier te koop in het zuurwinkeltje, waar ook gepekelde vis is te krijgen. Voor bonen moet je in het peulvruchtenwinkeltje zijn, waar grote emmers vol geweekte witte, rode en bruine bonen, kikkererwten en wat dies meer zij verkocht worden. Neem voor de dressing alioli als basis. Sla een flinke hoeveelheid knoflook stuk en gebruik het vocht om met olijfolie handmatig op te kloppen tot een glazige mayonaise. Voeg dan een weinig zout en citroen toe. Je kunt het jezelf gemakkelijk maken door aan de olie een iets kleinere hoeveelheid melk toe te voegen en de mixer ter hand te nemen. Saus en groenten dooreenroeren en wat verse kruiden, basilicum, orgena, dille, peterselie, watjewil, toevoegen. Daarbij brood en een lichtgekoelde stevige rode wijn, zo een die rul over de tong rolt en de knoflook tot in de haarwortels door het hoofd verspreidt. Zoveel smaak vraagt om carajillo, koffie met een sloot brandy. Alle grote sherryhuizen hebben voor tien euro een lichtgesuikerde variant. Duurder en lekkerder kan ook, om langzaam weg te zinken in een staat van genageld geluk. Eventueel nog een jointje eroverheen en de donderdag kan vergeten worden.

Idioom

2008-06-17T09:20:00.000+02:00

De chauffeursstakingen tegen de hoge benzineprijs zijn op hun retour. Voor vandaag wordt nog een laatste beleg van Madrid verwacht, elders herneemt het leven zijn gewone gang. Afgelopen vrijdag bereikte hier ter stede de chaos zijn hoogtepunt toen de taxichauffeurs, zelf ook energieslurpende vrije beroepsbeoefenaren, hun voertuig aan de kant zetten. De stakers hebben niet hun zin gekregen. De regering weigert een prijsgarantie af te geven. Er worden wat toezeggingen gedaan om de schade beperkt te houden, maar in principe staat iedereen er alleen voor. Daar valt wat voor te zeggen, maar het zou prettig zijn als de overheid in dat geval met iets meer enthousiasme alternatieve energiebronnen ontwikkelt. Fermheid wordt wel aan de dag gelegd tegenover de snel groeiende werkloosheid onder immigranten. Wanneer die met het hele gezin naar huis terugkeren, krijgen ze een mooie vertrekpremie mee. In Nederland heet zoiets een oprotpremie, maar in katholieke landen is het idioom veel minder met schuldbesef doordesemd. De eerste gegadigden om met een jaarinkomen terug te keren zijn de Roemenen. Die werkten massaal in de bouw en gebouwd wordt er de komende jaren niet meer. Toch zullen ze liever blijven, denk ik zo. Wat moet een mens in godsnaam in Roemenië? Misschien kunnen ze zich in navolging van hun landgenoten de zigeuners op de afvalverwerking storten. Ter ere van de Roma luidt het menu voor vanavond: open een vuilnisbak en eet wat erin zit. Wie dat eng vindt, kan spaghetti eten met een prutje van uien, zwarte olijven uit blik en veel knoflook. Pittig kruiden met peper en tijm en paprikapoeder. Drink er ijskoude rode wijn bij en serveer met een doorgedraaide komkommersalade. Kost haast niks.

Mededelingen

2008-06-16T09:35:00.000+02:00

De verslaggeving die de tv ons biedt verdient na negen dagen voetbal een speciale vermelding. Ik zal me niet beklagen over de onzin die wordt uitgekraamd, want het is overal beroerd. Maar het idee om drie reporters in de commentaarbox te proppen moest wel tot problemen leiden. Er is een hoofdverslaggever die om de tien minuten verplicht de slogan van het station laat weerklinken: podemos ganar la Eurocopa. We kunnen het EK winnen. Bij elke wedstrijd, ongeacht wie er in het veld staan. Zolang España niet is uitgeschakeld, is het nog waar ook. De hoofdverslaggever wordt gevraagd en ongevraagd terzijde gestaan door de tweede man, ook wel analist genoemd, en dan is er nog het hulpje dat zijn kop moet houden en alleen mag doorgeven hoe de invallers heten. De man van de statstiek, zullen we maar zeggen. Deze mindundi, die met de in voetballand luisterrijke naam Maldini is getooid, neemt hier natuurlijk geen genoegen mee. Hij moet ook hogerop. En dus leidt het inbrengen van een verse kracht tot lange bespiegelingen over de tactische hersenspinsels van de coach, overigens zonder hout te snijden en meestal eindigend in een geërgerde blaf van de eerste man. Nog mooier gaat het op de radio toe. Daar zijn ze met z’n vieren. Twee ervan zijn belast met het voorlezen van de reclameboodschappen. Middenin een tot hysterisch geschreeuw leidende aanval wordt opeens uw warme aandacht voor een nieuwe auto gevraagd, liefst middels een prachtzin als: met deze vierwieler scoort u altijd. Daar zat je net op te wachten. Naar Duitsland – Oostenrijk kijkt de kokende reiziger evenmin uit, misschien omdat deze affiche hem steeds doet denken aan de vegetarische salade die hij eens in Beieren kreeg voorgezet. Met spekjes en room. Op zijn verbaasde blik reageerde de geblondeerde rondborstige serveerster (al niet meer zo piep) met Zuidduitse vanzelfsprekendheid: helemaal zonder vlees, dat wil toch niemand?

Op

2008-06-15T10:28:00.001+02:00

De tonijnvissers van Cádiz vangen geen tonijn meer, vertelde een tv-documentaire. Tonijnvissen ging daar alsvolgt: met tien bootjes de zee op, een groot net uitwerpen en met z’n tienen in een kring langzaam dat net binnenboord trekken. Op het laatst hou je een soort van restaurantaquarium boordevol met vis over. De kenners hebben dan allang gezien dat er weer geen tonijn bij zit. Alleen maar klein grut, van die saaie vissen die goed zijn voor de soep en die weinig geld opbrengen. Wie nog tonijn wil vangen, moet verder de zee op. En hij moet een stevige lier meebrengen, want de tonijnen die er nog zijn worden steeds groter. Twee meter lang en zo dik als een enthousiaste bierdrinker is heel normaal. Inktvissen worden ook steeds groter; er gebeuren dingen waar wij geen weet van hebben in de oceaan. Keren de vissersbootjes in de haven terug, dan treffen ze aan de kade een Japanse tonijnkoper, in gezelschap van twee tonijnsjouwers en een tonijntolk. Overal waar wel eens tonijn aan wal wordt gebracht tref je Japanners die ervoor zorgen dat de moten binnen 24 uur in Tokio worden geserveerd. Als er dichter bij huis nog wat te krijgen was, zouden ze niet de halve wereld afreizen, denk je dan. Voor vanavond staat er niets op het menu. Wie toch wat wil moet maar een Zwitserse berggeit afschieten en op z’n Portugees bereiden. Goed aanbraden en dan met ui, wortels, knoflook, tomaten en bladkruiden en op het laatst aardappels en courgettes laten stoven in wijn. Geef het de tijd, want zo’n vrij levend dier heeft sterke spieren die niet snel uiteenvallen. Eerst de wedstrijd kijken met een olijfje erbij en dan eventueel rond middernacht aan tafel gaan.

Cambio climatico

2008-06-14T10:35:00.001+02:00

Zweden bestaat voor het grootse deel uit naaldwouden. Ten noorden van Stockholm kom je eigenlijk niets anders tegen. Ik gaf er eens een lift aan een Let die in de bosbouw zijn brood verdiende. Hij vertelde over kou en duisternis en wilde dieren en dat de familie thuis van zijn arbeid leefde. Grote delen van Spanje zijn even leeg als Zweden. Bomen groeien er bijna niet. Zover het oog reikt zie je alleen maar stof. Vroeger schijnt het Iberisch binnenland met eikenwouden overdekt te zijn geweest. Toen besloot men rond Madrid een groot gebied kaal te slaan om bijtijds de vijand in het oog te krijgen. Het eerste klas eikenhout kon goed gebruikt worden voor de bouw van onoverwinnelijk geachte oorlogsvloten. Eenmaal met mensenhand op gang gebracht ontwikkelde de ontbossing zijn eigen dynamiek. Nu ligt Madrid in de woestijn. Vanavond treden het rode Spanje en het groene Zweden tegen elkaar in het strijdperk. Ze kennen elkaar nog uit de kwalificatie, toen ze ieder een keer wonnen. Dat wordt dus een gelijkspelletje, een resultaat dat het best te verdragen is met een tortilla onder handbereik. Snij aardappels in blokjes en bak ze in een centimeter olie. Voeg op het laatst een fijngesneden ui bij. Tussendoor kun je er nog een knol in werpen, dat heeft wel iets noordelijks. Hier te lande heb je de zoete boniato, die geeloranje van kleur is. Laat het baksel goed uitleggen. Sla een handvol eieren stuk en doe er zout en een snufje komijn bij. Aardappelen c.s. terug in de pan, eieren erover uitgieten en met een spatel voor een goede verdeling zorgen. Op tweederde omkeren. Dat gaat meestal fout, maar als het lukt heb je een heerlijke verrassing. Eet er bietensalade en knäckebröd bij en schenk ijskoude rode wijn.

De slakken zijn de klos

2008-06-13T09:45:00.000+02:00

De aanhoudende staking van vrachtwagenchauffeurs zorgt voor lege winkelschappen. Vooral wat dagelijks over grote afstand wordt aangerukt, zoals vlees en vis en kaas en tomaten en aubergines, is bijna nergens meer te krijgen. Fruit en sperziebonen lukt nog wel, en blikvoer uiteraard. Dat vraagt als vanzelf om een maaltijd met hoog uit eigen tuin gehalte. Omdat Nederlanders liever bij de Fransen op bezoek gaan dan andersom (bron: CBS) vormt de Franse moestuin het vertrekpunt voor de dis van hedenavond. Nu komt de ondergrondse reiziger niet alle dagen in een Franse moestuin en moet hij uit tweedehands kennis putten, maar boontjes zullen er toch wel te vinden zijn. Slakken ook. Eerst een portie slakken dan maar en daarna een sperziebonensalade? Bij slakken horen olijfolie, knoflook en peterselie. In een stenen bakje in de oven en verder geen gekkigheid. Schenk er zware wijn bij, dat hebben die arme dieren wel verdiend. Daarna salade. De sperziebonen in stukken snijden en stomen. Hou ze een beetje knapperig. Kook een aardappeltje mee. Neem verder wat je in huis hebt: olijven, ui, komkommer, restanten augurk, een artisjokkenhartje wellicht. Maak een dressing van olijfolie, mosterd, yoghurt, dille, oregano, peper en zout en twee geperste tenen knoflook. Alles lekker door elkaar scheppen. Azijn is niet nodig als je wijn drinkt. Kies voor iets makkelijks, om na dat stevige begin de wedstrijd goed door te komen.

Succes verzekerd

2008-06-12T09:18:00.001+02:00

Om in de groepsfase alle keukens aan bod te laten komen, moet je per groep een keuken driemaal opvoeren. Dat vereist de wiskunde. Omdat de Oostenrijkse keuken hem nooit bijzonder heeft kunnen bekoren, gunt de ondergrondse reiziger de rol van gastheer in groep B aan Duitsland, in de eigen achtertuin opererend tenslotte. Vanavond treden de Duitsers tegen oude politieke vrienden aan. Door als eerste Kroatië te erkennen, gaf destijds de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Genscher de Kroaten vrijbrief om met veel geweld de gehate Serven uit de Krajina te schoppen. Kroatië mag inmiddels etnisch eenkennig zijn, de keuken is dat niet. Een goede gelegenheid daarom om een even lekkere als eenvoudige Hongaarse voetbalmaaltijd op te dienen, lecsö. Bekend en geliefd bij bezoekers van de Plattensee. Snij een flinke hoeveelheid paprika’s en uien in niet te kleine stukken. Liefst zijn daar enkele hete paprika’s bij, zijn die niet te krijgen dan doet een pepertje goede dienst. Smoor ui en paprika in een rijke hoeveelheid olijfolie en gooi er twee gekraakte tenen knoflook bij. Geeft de paprika geen smaak af omdat die er niet in zit, neem dan je toevlucht tot poeder, liefst een combinatie van zoete en hete. Laat de lecsö lekker sudderen terwijl je eerste helft kijkt. In de rust afmaken met peper en zout en per persoon een ei plus een ei extra. Sla de eieren erdoor alsof je roerei maakt. En klaar alweer. Eet lecsö met noedels, gnocchi of macaroni kan ook. Opdienen op een diep bord, een bitter augurkje erbij en een flinke hoeveelheid lekker bier. Voor het eten op de afloop proosten met een glaasje pruimenbrandewijn. Valt altijd goed.

Zwitserleven

2008-06-11T09:15:00.002+02:00

De oude stad, zoals het stadsdeel centrum hier heet, heeft een lijst opgesteld van plekken waar het prettig samenleven, de convivencia, onder druk staat. Maar liefst 24 puntos negros, black spots in ambtenarennederlands, zijn geïdentificeerd. Een aantal zaken valt op aan deze lijst. Allereerst natuurlijk dat hij is opgesteld. Waar heb dat nou voor nodig en waar leidt het toe? Twee keer nergens, zou je zeggen. Dit soort stukken verdwijnt na het wegebben van alle opwinding geruisloos in een lade. Ten tweede dat de historisch gezien black spot bij uitstek, Plaça Reial, op de lijst ontbreekt. Toen de ondergrondse reiziger nog bovengronds reisde was Plaça Reial de plek waar het gebeurde. Hier kon je op een hete zomerdag je ogen de kost geven aan de meest krankzinnige voorvallen en kon je je laten aanspreken om in een aangrenzend steegje een blokje xocolate te bemachtigen voor een aangenaam vervolg op het feestmaal. De tijden veranderen blijkbaar. Ten derde zijn veel wel genoemde plekken gezellige punten waar wel eens wat raars gebeurt maar waar het in het algemeen een prettig levendige bedoening is. Wat wil de moderne burger toch van het leven? Al even weinig inspirerend is de combinatie van vanavond, gastheer Zwitserland en Turkije. Dat wordt falafel met notenbrood. Koop de falafel kant en klaar. Alleen nog even in bakken. Frituren is niet nodig, een dun laagje olijfolie is genoeg. Snij er tomaat, ui, sla, olijven en paprika bij. Rasp voor de dip een halve komkommer en giet het sap af. Pers twee teentjes knoflook uit, voeg peper, zout, komijn, koriander en eventueel wat gember en sojasaus toe. Alles mengen en dan een paar eetlepels yoghurt erdoorheen scheppen. Opdienen op een bord met brood erbij, voor de liefhebbers nog een goeie lik sambal. Daarbij een pilsje of witte wijn en dan maar hopen dat het wat wordt. We gaan het zien.

La Roja

2008-06-10T09:15:00.001+02:00

España zucht onder de staking van vrachtwagenchauffeurs. De defragmentatie in de transportsector van de afgelopen vijftien jaar heeft ervoor gezorgd dat veel rijders zelf hun vervoerskosten moeten betalen. Ze zijn immers zelfstandig ondernemer. Gaat de olieprijs omhoog, dan moeten ze maar zien hoe ze de meerprijs doorberekenen. Lekker concurreren, jongens. De neoliberale hebzucht die aan deze ontwikkeling ten grondslag heeft gelegen, keert zich nu tegen ons. De truckers hebben de handen ineengeslagen en het openbare leven lamgelegd. De benzine is al op en de supermarkten zijn morgen leeg. Hamsterwoede, hè? Mochten de benodigde ingrediënten nog te vinden zijn, dan is voor vanavond, wanneer La Roja tegen Rusland aantreedt, een borsjtgazpacho op zijn plaats. Haal een rijke verzameling rode groenten in huis: tomaten, paprika, bieten, rode kool, rode ui en misschien een worteltje. Kool en bieten moeten voorgekookt zijn of worden. Rasp of vermorzel voor de wedstrijd een uitgehard half stokbrood, meng er een snufje komijn en wat korianderpoeder doorheen en giet er een goed glas rode wijn of twee over uit. De rest kan in de rust worden gedaan. Haal alle groenten door de mixer. Voeg peper, zout, een geperst teentje knoflook en een ferme scheut lekkere olijfolie toe en roer dat natte broodmengsel erdoor. Nog even wat gehakte peterselie erover en alweer klaar. Opdienen met vers brood, olijven, bittere Russische augurken en een makkelijk wijntje. Over het resultaat van deze ongewone mix kunnen geen voorspellingen worden gedaan. Laten we het erop houden dat het mee of tegen kan vallen. De uitwerking zal in elk geval niemand onberoerd laten.

Spelinzichtverruimende pastaschotel

2008-06-09T09:04:00.001+02:00

Voor de eerste kraker van het toernooi wil ik een verse tagliatelle aanbevelen, het liefst met truffels of paddestoelen bereid. Verse pasta kan precies in een rust worden gemaakt. Pan met zout water op het vuur en vier minuutjes laten koken. Dat haal je makkelijk. Daarbij een lichte bosuienwietmix. Gebruik van de bosuien alleen het groen. Snij zoals je wil, in vliesdunne schijfjes of in reepjes. Smoor in olijfolie met knoflook en peper en voeg al snel een vers kruidenmengsel toe van basilicum, een beetje tijm, oregano en per persoon een goeie joint aan biowiet, wat je maar gewend bent. De wiet goed fijnhakken. Wie een sterke maag heeft kan er nog wat gesneden zwarte olijven en kappertjes aan toevoegen. Bind de groenten met een lepeltje honing en een scheutje lichte rode wijn die lekker genoeg is om in de loop van de avond te drinken. Voeg bij van het vuur halen nog een handvol rucola toe, meng de tagliatelle erdoorheen en besprenkel met een weinig parmesaanse kaas. Wie niet tot de rust wil wachten kan vantevoren beginnen. Misschien is dat wel beter, dan doet rond de dertigste minuut, wanneer de veldverhoudingen onderhand duidelijk zijn, de spelinzichtverruimende werking zijn intrede. Kalmpjes glijdt de eerste helft naar de rust. Weet iemand hoeveel het staat? Lekker ijs met verse aardbeien of frambozen, als ze er al zijn, is op dit moment een ideaal toetje. Een scheutje likeur is wel op zijn plaats. Inmiddels zal de high vol aan de gang zijn. De rust duurt eindeloos en opeens is het weer begonnen. Je vindt het gras veel mooier dan het spel, ontdek je al snel. Eigenlijk hoop je dat ze ophouden, zodat je op je gemak naar de mat kunt kijken. Een opbollend net vangt je aandacht. Doelpunt? Weet iemand voor wie? Je besluit op de tweede herhaling, die meestal na tien minuten komt, te wachten. Hé, daar wordt alweer gescoord. Of was hem dat? Je bent de draad nu compleet kwijt. Het tussenstandblokje in de hoek van het scherm is vandaag onleesbaar wollig. Iemand bellen dan maar? Dan mag je hopen dat die ander ook dit recept heeft gemaakt, dat praat gemakkelijker. Nadeel is dat je er niet wijzer van wordt. Nou ja, wat maakt het uit. Het is maar voetbal.

Kein Bier

2008-06-08T10:11:00.003+02:00

De Eurocopa is hier een zaak van de commerciëlen van Cuatro en zoals een commercieel station betaamt wordt de vaderlandsliefde tot misselijk makens toe uitgemolken. Een van de bijbehorende plattitudes is het zwakzinnige geloof dat wij alleen in de eigen ploeg geïnteresseerd zijn. En dus zendt Cuatro onder het motto bij ons zie je alles slechts een wedstrijd per dag uit en is er alleen op dagen dat España speelt een aanvullend programma met ongetwijfeld veel geschreeuw en weinig goals. Van een enigszins journalistieke benadering is totaal geen sprake. In de groep van Nederland is ervoor gekozen om de drie commercieel aantrekkelijkste landen elk twee keer in beeld te brengen. Dat betekent dat Roemenië in het perspectief van Cuatro simpelweg niet bestaat. Dat wordt nog schrikken wanneer die straks in de kwartfinale opduiken. Ook Kroatië, getipt als kanshebber, wordt niet de moeite waard gevonden. Het is om vreselijk opgewonden van te raken. Duitsland – Polen mogen we vanavond wel zien. De ondergrondse reiziger zet in op een stevige pot, in witte wijn gekookte zuurkool met nieuwe aardappelen. Neem een lekkere moezel, toch wel een flesje de man. Warm de zuurkool in een flinke scheut wijn op. Doe er in blokjes gesneden augurk bij, geen zure maar eerder een zoete of als je krijgen kunt bittere, en laat gedurende een paar minuten een kruidnageltje meekoken. Pas op dat de smaak niet gaat overheersen. Die augurken overigens mogen best een dagje in de wodka hebben gelegen, daar worden ze niet slechter van. Aardappels in de schil koken en dan in dikke plakken in roomboter bakken met rozemarijn en knoflook. Opdienen op een diep bord en dan een flinke kwak goeie hete Senf eroverheen, of anders mierikswortelsaus. We drinken er dus een moezelwijntje bij. Later in het toernooi doet zich vast nog wel de kans voor om een potje Weizenbraü te drinken.

Platos combinados

2008-06-07T10:31:00.001+02:00

Ook hier begint vandaag de Eurocopa. Voetbal is bij uitstek geschikt om met een bord eten van te genieten. Je kunt halen op de hoek of bellen, maar leuker is zelf koken. Een zesuurwedstrijd is heel geschikt voor koken in de rust. In plaats van reclame kijken in vijftien minuten een heerlijke maal op schoot toveren. Het kan. Vandaag staat Zwitserland – Tsjechië op het menu en dat vraagt als vanzelf om een stevige kaasfondue op bierbasis. Om op tijd klaar te zijn kun je het beste makkelijk smeltende kazen nemen en voor het authentieke gevoel in elk geval wat Gruyère. Voor de rest is de kaaskeus een kwestie van snobappeal. Koop wel Tsjechisch bier. Urquell zal altijd lukken, maar misschien kun je Štaropramen of Gambrinus krijgen. Smelt de kazen in weinig bier en wat versgemalen zwarte peper. Voeg wanneer een dikke pap is ontstaan meer bier toe, zeker een halve liter per persoon. Probeer het mengsel niet te laten koken om overmatige schuimvorming te voorkomen. Snij ondertussen roggebrood af en kijk even of de tweede helft nog niet is begonnen. TV in de keuken is handig, maar het gevaar is dat je er nooit meer uit komt. Is de fondue klaar, dan is een klein glaasje Becherovka er doorheen wel heel lekker natuurlijk. Of wat je hebt, maar wel ten oosten van de lijn Keulen Bern. Eet smakelijk en drink er een goed glas pilsner bij. Rond de zeventigste minuut treedt gegarandeerd een diepe tevredenheid met de gang van zaken op het veld in.

Stoelendans

2008-06-06T09:31:00.001+02:00

Het was de week van fiets, met een fietscongres in Hospitalet en tal van manifestaties om aandacht te vragen voor de levensbedreigende omstandigheden waaronder wielrijders over straat moeten gaan (het was ook de week waarin voor het eerst een dodehoekdode viel), en uitgerekend deze week werd het bicingnetwerk door een grote storing getroffen. De ondergrondse reiziger mocht het ook meemaken. Toen hij zijn kaart langs de scanner haalde deelde het scherm mee dat een fiets uit de rekken halen onmogelijk was. Een al geleende fiets terugzetten kon gelukkig nog wel, deelde het apparaat ter geruststelling mee. Dat wil ook wel eens voor problemen zorgen, terugzetten, wat dan een kwestie van verdeling is. Omdat niet alle fietsbewegingen elkaar opheffen, treedt bij sommige stallingen congestie op terwijl andere leegraken. Werknemers van JC Decaux rijden de hele dag met een oplegger op en neer om voor een adequate spreiding van de rijwielen te zorgen. Aangezien er altijd bicings op de weg zijn, is het meest voelbare effect van dit verdelingsprobleem dat het aanbod tekortschiet. Je komt bij een rek en er staat alleen nog een wanhopig exemplaar met lekke banden en kapotte remmen. Heel anders wordt het wanneer opeens een regenbui boven de stad losbarst, wat in dit a-typisch voorjaar schering en inslag is. Shit, regen, gauw m’n fiets wegzetten. Hier om de hoek weet je een rek. Verdorie, vol. Centrum, natuurlijk. Er rijden hier veel te veel bicings rond. Op naar de volgende dan maar. Ook vol. Daar aan de overkant is er nog een. Al vol. Je bent te laat. Alle stallingen zijn vol, iedereen zit veilig binnen en jij mag door de stortbui naar een buitenwijk waar vast nog wel een plekje vrij is. Hoop je.

Brommer

2008-06-05T09:29:00.000+02:00

De kinderen krijgen hier al vroeg huiswerk mee. Thuis een uurtje opdrachten maken is in de derde klas heel gewoon. Om hun boeken te vervoeren hebben de leerlingen een mochilla, een rugzak. En om de jonge rug niet nodeloos te belasten is er het karretje. Het karretje bestaat uit een metalen geraamte met uitschuifbaar handvat, een plestik platformpje waarop de tas geplaatst kan worden en twee plestik wielen. Tas en kar zijn als onafscheidelijke eenheid te koop in speelgoedwinkels en de betere kantoorboekhandel. De tas op wieltjes is voor meisjes een handzaam gebruiksvoorwerp dat liefst met roze elfjes is versierd, voor jongens is het hun eerste brommer. De tirador is bedoeld om nonchalant stoer mee te doen, om kunstjes mee uit te halen en om bruut te behandelen. Wanneer jongens het na schooltijd op een lopen zetten, op dat uur van de dag hun favoriete bezigheid, zeilt en bonkt de tas op wielen achter hen aan. Zo goedkoop en eenvoudig uitgevoerd als ze zijn, zijn ze geen lang leven beschoren. Eerst breekt de steun gevende dwarsstang af, dan buigt om voor de gebruiker onverklaarbare redenen het frame steeds krommer en vervolgens schieten om de haverklap de wielen los. Je drukt ze snel weer op hun plaats, maar plestikmoeheid is een onomkeerbaar proces dat eindigt in een tot onbruikbaarverklaring leidend afgebroken klein hoekje. Dat weten de jongens nog wel van al die autootjes die hun vaders ondanks wanhopige smeekbeden niet konden herstellen. Dag tirador. Wat nu te doen met de nog mooie tas? Toch maar zeulen?

Een ernstige zaak

2008-06-04T09:29:00.000+02:00

Als nieuweling die geen behoefte voelt zich in den vreemde bij landgenoten aan te sluiten (het woord migrant is zonder op een negatieve manier onderscheid te willen maken toepasselijker op mensen van buiten de EU die alle moeite ondervinden om hier een eigen plekje te verwerven), is de ondergrondse reiziger graag geneigd alles wat nieuw en anders is te omarmen. Toch mist hij sommige vanzelfsprekendheden, gewoon omdat ze zo praktisch waren en hij er in de loop van zijn al redelijk op lengte rakende leven aan gewend was geraakt. Neem nou de afwasborstel. Daar doen ze hier niet aan. Misschien dat ze in speciaalzaken te krijgen zijn, maar ik ben er nooit een tegengekomen. Hier gebruiken we sponsjes, met een ruwe onderzijde voor de aangekoekte resten. Het went, maar handig wil het niet worden. Het is zo direct, dat gekrab met de vlakke hand. Een steel schept aangename distantie tot de viezigheid. Afdruiprekken zijn hier evenmin veel zaaks. Klein en plat en ongeschikt om de gezinsafwas van een hele dag in op te stapelen. De overgevoelige reiziger hecht aan een goed rek, want afdrogen heeft hij in zijn jeugd genoeg gedaan vindt hij zelf. Dus sleept hij een Hollands druiprek met zich mee. Wanneer het kalkrijke kraanwater voor een bruine aanslag heeft gezorgd, gaat het voorwerp genadeloos een chloorbadje in om het weer voor een tijdje bruikbaar te maken. Dat is sneu voor het milieu, maar ja, dan moeten ze hier maar niet van die paternalistische afdrogenzultgijminirekjes verkopen.

Cadeautje

2008-06-03T09:20:00.002+02:00

Zoonlief gaf op mijn verzoek de ober in het restaurant twee euro van het wisselgeld terug. Un regalo, zei hij erbij. Wij moesten lachen. Ik zei dat het propina heet. Er wordt hier niet bijzonder scheutig mee omgesprongen. Of laat ik zeggen, het is onder Catalanen geen populaire bezigheid. Ze doen alsof het tipgeven hun is opgedrongen door al die nieuwkomers die de afgelopen honderd jaar op hun landje zijn afgekomen. Met een eurootje hier of daar zijn ze wel klaar. Ik haal inmiddels, zoals uit de eerste zin blijkt, ook de tien procent niet meer. De Catalanen zijn vermaarde zuinigerds, om dit Noord-Nederlandse begrip te gebruiken en niet het kwaadaardiger vrekken of gierigaards. Over Catalanen worden dezelfde grappen gemaakt als over Schotten en Groningers en Nederlanders in het algemeen. Ze geven hun geld hier niet graag uit. Met rijkdom wordt niet gepronkt. Je ziet iemands welvaart aan de kwaliteit van de kleren af of aan een enkel sieraad dat stiekem een vermogen waard is. Het geld zit hoog tegen de heuvel op, in de zona alta in wijken als Sarrià en Sant Gervasi, en het blijft daar lekker zitten. La Vanguardia besteedde enige tijd terug een spread aan het fooigedrag van de Barcelonezen. Er werd geen oordeel geveld. Wel werd met licht geamuseerde verwondering vastgesteld dat het er elders heel anders aan toegaat. Men vergat niet te vermelden dat in veel landen het bedienend personeel voor zijn inkomen in hoge mate van het extraatje afhankelijk is. Hier vertrouwt men erop dat de loonvoorziening goed geregeld is. De wet gaat boven persoonlijk initiatief. Die indruk is niet altijd terecht. De obers houden de toeristen graag in het ongewisse over de heersende gebruiken.

Oefenduel

2008-06-02T09:47:00.000+02:00

España oefende dit weekend tegen Peru. Het speelse middenveldspel oefende de stevig natrappende tegenstander weinig angst in. De rode brigade was eerder een druistige stier dan een geslepen matador. De verdediging maakte van elk balcontact een kolderiek moment en voorin kwam de laatste pass niet aan. Wel werd op het laatst nog gewonnen. Er zat weinig volk in het door de voetbalbond uitverkoren stadionnetje van Recreativo de Huelva. De opwinding werd verzorgd door twee Peruviaanse fans die het veld opholden om naar de familie thuis te zwaaien. Ze werden door de terreinbewaking met zachte hand overmeesterd. Het was tenslotte een oefenduel. De Eurocopa leeft hier nog niet. De sportkranten staan er uiteraard vol van, maar de supermarkten bieden geen geinige roodgele gadgets bij hun koopwaar aan en nergens hangen vlagen en vaantjes over de weg. Ook de cafépuien hebben nog geen gedaanteverandering ondergaan. Misschien dat het met de resultaten verandert, als die er komen. We zijn hier niet verwend. De groepsfase overleven lukt meestal wel, maar daarna is het meteen naar huis. Het verwachtingspatroon is deze keer niet anders. Er komt bij dat ostentatief nationalistisch vertoon, zoals in Nederland heel gewoon is, hier nog altijd als verdacht geldt. Warme gevoelens bewaart men liever voor de eigen regio. En terecht. Een mens is immers een product van de streek waar hij ter wereld is gezet of zichzelf in de loop van zijn leven heeft neergepoot. Nationale grenzen, hoe oud ook, zijn altijd tekenen van staatsmacht. De Spanjaard is in diepste wezen een anarchist en met anarchisten win je de oorlog niet. Toch zou het uit antropologisch oogpunt wel interessant zijn wanneer España de finale haalt. Eens kijken wat er dan gebeurt. Want tegen een feestje hebben ze hier in principe geen bezwaar.

Havaanse jongens

2008-06-01T11:09:00.000+02:00

In Roselló om de hoek bij Passeig de Gràcia is onderin hotel Omm restaurant Moo gevestigd, eigendom van de kokende broers Roca die in Girona een restaurant met twee Michelinsterren runnen. De ondergrondse reiziger en zijn geliefde gingen er op uitnodiging van zijn zus een hapje eten. In de donker aangeklede ruimte was voor hen drieën een plekje gereserveerd bij een glazen wand waarachter licht in een soort van herbarium scheen. De prettig zittende zware stoelen werden door de bediening hulpvaardig onder de kont geschoven. De kaart bevatte klassieke Catalaanse gerechten. Wij kozen voor vis, waar wat betreft de reiziger een rode mits niet te zware wijn prima bijging. Het werd er een uit Ribera del Duero ten oosten van Valladolid, uitgeschonken in een glazen karaf. Na het smaakmakertje, een gedroogd mild pepertje met kabeljauwvulling en een krokant pasteitje, volgde het voorgerecht. De reiziger had berberechos gekozen, opgediend op een stenen tafeltje en zo vers dat zijn zus, die er eentje proefde, vroeg of ze misschien nog leefden. Er lag een frisse mayonaise overheen waarin bloemkelkjes waren gedrukt. Daarna een stukje merluza (=heek), gepresenteerd als een kunstig en lichtkrokant gebakken taartje. Niets was wat de kaart bij eerste aanblik beloofde. Het werd allemaal even discreet gebracht en weer weggehaald. Wij kregen het gevoel een besloten dineetje te genieten, zonder buren of pottenkijkers. Na afloop was er een toetje. De onvermoeibare reiziger waagde een viaje a la habana, een Cubaanse trip zeg maar. Die bestond uit een met roomijs gevuld chocoladerol, de sigaar, en grijze salmiak die naar sigarenas smaakte. Sigarenas, inderdaad, en wel zo sterk dat ik deze Havaanse onderneming de rest van de avond op mijn tong proefde. Hoe de smaak werd verkregen heb ik niet gevraagd en wilde ik liever niet weten. Het geheim van de kok mag best bewaard blijven.

Good bye papa!

2008-05-31T11:42:00.000+02:00

Uittreden uit de katholieke kerk is niet eenvoudig en wat problemen oplevert is graag aanleiding voor ludiek protest. Afgelopen donderdag kwamen in de anarchistische sociëteit de vrije ruimte de ongewenst katholieken van sants bijeen om uiting te geven aan hun ongenoegen over het feit dat ze nog altijd in de schoot van de heilige moederkerk verkeren, statistisch althans, en om nog maar eens te horen welke horden je bereid moet zijn te nemen om lidaf te worden. Zie voor deze horden ondertussen van 25 maart. Het liefje van de ondergrondse reiziger was erbij. Ze is zoals vrijwel iedereen in dit land bij de geboorte gedoopt en ergert zich al jaar en dag aan het bedrag dat uit haar naam vanuit de staatskas naar rome vloeit. Ze gelooft niet in de almacht van god en al hemelaal niet in de onderdrukkende decreten die uit zijn naam door de paus c.s. worden afgekondigd. Onder het motto: wij gaan weg was met steun van de catalaanse atheïsten een feestelijke bijeenkomst georganiseerd. Bij manifest werd verklaard dat iedereen zelf moet weten wat hij denkt. Er waren sprekers en muziek en de hier woonachtige en in het catalaans schrijvende engelse auteur matthew tree las terzakedoende passages uit zijn nieuwe boek voor. Het was een gezellig festijn. De pers was uitgerukt om de happening van ruchtbaarheid te voorzien. Na afloop waren er voor wie maar wilde heerlijke hosties bij een glaasje wijn. Dat lieten de apostaten niet aan zich voorbij gaan.

Yellow submarine

2008-05-30T09:57:00.001+02:00

Het wil niet vlotten met het voorjaar, zie eerdere ondertussen. Dat heeft voor- en nadelen. Het strandplezier blijft beperkt tot voetballen en boekje lezen in hemdsmouwen. Toch wilde de ondergrondse reiziger, op bezoek in Roses, zich de kans niet laten ontnemen om ver van de vuile stad een duik in zee te nemen. Om acht uur ’s avonds zag hij zijn kans schoon. De zon had de hele middag geschenen en de harde wind was zoals op dat uur gebruikelijk is een beetje geluwd. De reiziger was de enige die zijn teen in de branding stak. Het viel mee. Koud, maar niet brandend koud. Het woord branding had niet de oneigenlijke betekenis van helse pijn die hij zich van Noordzeebezoekjes herinnerde. Luid zingend en zichzelf bewonderend toejuichend stapte de onderduikende rieziger de golven tegemoet. Het viel erg mee. Het was eigenlijk zalig. De eerste duik in zee is net als de eerste slok bier de lekkerste. Na de hele winter aan wal te hebben gezeten, roept de kennismaking met het zilte nat visioenen op van toen de wereld nog jong was en het leven pas begonnen was aan land te kruipen. De reiziger voelt zich op zulke momenten graag de mythische held uit een goedkoop historisch romannetje die net even te veel ontdekkingen doet voor één mensenleven. Maar hij zag deze keer niet hoe het begon, eerder hoe het afloopt. De zee was door de aanlandige wind vol met plestik en kwallen. De onthutste reiziger stelde zich voor dat het zo zijn zal. Temidden van het nog duizenden jaren ronddobberend plestik overleven alleen de primitiefste levensvormen omdat die zich het snelst aan veranderende omstandigheden kunnen aanpassen. Alles wat ingewikkeld is is kansloos. Maar geen nood. We hebben nog ongeveer een miljard jaar de tijd om een nieuwe poging tot ontwikkeling en begrip te wagen.

Hormonen

2008-05-29T09:40:00.000+02:00

Er zaten vier schoolmeisjes tegenover elkaar in de bus. Ze hadden modieuze kleren aan, waren opgemaakt, droegen sieraden aan handen en polsen en om de hals en hadden oordopjes met muziek in hun oren. Niet hard vermoedelijk, want ze waren in geanimeerd gesprek verwikkeld. Ik had geen idee hoe oud ze waren. Achttien? Vijftien? Twaalf? De jongste moest een zusje zijn van een van de anderen, te oordelen naar de soms wat vermoeide oogopslag wanneer het kind een wijsneuzerige opmerking maakte. Zij zou elk geval wel een burgklasser zijn, dat maakte de anderen derde- of vierdeklassers, hoewel die ene evengoed al kon studeren. De meisjes zijn hier al vroeg jongevrouwen, of laat ik zeggen dat ze al vroeg vrouwelijk gedrag vertonen en een typisch vrouwelijke belangstelling aan de dag leggen. Dat viel laatst nog eens op toen zoonlief, derde klas lagere school, zich typisch jongensachtig gedroeg tegenover vier klasgenotes. Hij sprong en kwaakte om ze heen en stootte ze zogenaamd per ongeluk aan. Eentje, in alle opzichten de jongste van het stel, vond dat wel grappig. Ze moest er een beetje verdekt om lachen. De anderen reageerden met hooghartig niet-reageren. Een nauwelijks waarneembare blik van minachting stonden ze hem toe, waarna ze gauw verder gingen met wat ze op dat moment deden, iets wat het best omschreven kan worden als de drie dametjes uithangen. Het verschil tussen de geslachten zet jong in en de kloof wordt gestaag wijder. Vrouwen houden de samenleving draaiende. Dat is prettig, want een vrouwelijke samenleving is zoveel beschaafder en efficiënter dan een mannelijke, maar voor de man blijft al met al een treurige rol over. Als ze niet de baas mogen spelen, waar zijn ze dan nog goed voor? Ik zou zoonlief graag een enigszins androgyne opvoeding geven, maar tegen de hormonen onderneem je niet veel. Eerst moet hij een domme jongen zijn en dan een domme man en pas daarna, heel misschien, een verstandig mens. De tijd zal het leren.

De mens wikt

2008-05-28T09:39:00.002+02:00

De goden zijn met ons. Ze hebben ons even in spanning gehouden, zoals goden dat graag doen (lekker mensje pesten, niets goddelijks is hen vreemd), maar inmiddels is zonneklaar waar hun sympathie ligt. Toen het alsmaar niet regende en het arme Barcelona dreigde uit te drogen, wilde niemand zijn water met ons delen. Laat ze de tering krijgen, hun probleem is niet ons probleem, luidden samengevat de reacties. In Tarragona gingen boeren uit de Ebrodelta de straat op om hun ongenoegen kenbaar te maken met de verraders, waarmee de deelregering werd bedoeld die met goedkeuring van de regering in Madrid had besloten in godsnaam maar in allerijl een buis te trekken van de Ebro naar Barcelona, de zogeheten minitrasvase. Zoals vermeld in ondertussen van 30 maart is een trasvase linguïstisch verboden, maar een minitrasvase kan dan weer wel. Ook de regering van Aragon is in het geweer gekomen tegen het overheidsbeleid om Barcelona niet te laten verdorsten. Men heeft aangekondigd de hoogste bestuursrechter om vernietiging van het besluit te vragen. Als iedereen tegen ons is, dan kunnen alleen de goden ons nog helpen. En zie: het regende en het regende en het regende en de bekkens van de uitgedroogde stad vulden zich met heerlijk hemelwater en het verbod om zijn zwembad te vullen kon worden opgeheven. En nog regende het door en het hield niet op, ook elders kwam het met bakken uit de lucht zetten, en de Ebro zwol aan tot een machtige stroom die buiten zijn oevers trad en dorpen en landerijen onder water zette, en overal in de delta zagen boeren hun oogst mislukken. Dat zal ze leren.